تخت جمشید
پایتخت باستانی پادشاهان قدرتمند ایران
اینجا یکی از مهم ترین سایت های باستان شناسی این سیاره است
یک کلان شهر مرموز در قلب بزرگترین امپراتوری
که دنیای باستان تا به حال به خود دیده است
آنها آنقدر قدرتمند بودند
که هیچ رقیب واقعی نداشتند
این چه شهری است؟
و چه رازهایی را می تواند درباره اولین امپراتوری بزرگ جهان آشکار کند؟
اینجا انقلابی واقعی در نحوه اداره یک امپراتوری را نشان می دهد
امروزه محققان به ویرانه های این کلان شهر باستانی دسترسی بی نظیری دارند
آن‌ها از فناوری های پیشرفته برای جستجوی سرنخ‌هایی برای نقشه‌برداری از این شهر گمشده استفاده می‌کنند
گذشته تاریک آن را از دل زمین بیرون می آورند
و داستان پنهان در اولین قدرت امپراتوری در جهان را پیدا می کنند
این شهر زمانی بزرگترین و
ثروتمندترین شهر روی زمین بود
برای رمزگشایی از اسرار ایران باستان
ما پایتخت قدرتمند امپراتوری پارس را بازسازی می کنیم
شهر گمشده تخت جمشید
ما کاخ های مجلل پادشاه را به صورت دیجیتالی طراحی می کنیم
مقبره های سنگی شکوهمند آنها را کاوش می کنیم
نوآوری های منهدسی پیشگامانه آنها را نشان می دهیم
تا چگونگی تسلط ایرانیان بر جهان باستان را کشف کنیم
امپراتوری گمشده سرزمین پارس
تخت جمشید
واقع در دشت های جنوب ایران
اینجا یک شهر سنگی عظیم است
که کوه های زاگرس اطراف آن را فرا گرفته
در قرن ششم پیش از میلاد ساخته شده است
امروزه این شهر عظیم در ویرانه‌ها قرار دارد و پوشیده از رمز و راز است
اکنون دوربین‌های ما دسترسی بی‌نظیری دارند تا با محققان تخت جمشید همراه شوند
و پا به پای آنها این پایتخت باستانی قدرتمند را رمزگشایی کنند
اینجا واقعاً شگفتی جهان باستان است
هیچ سایت (باستانی) دیگری مانند اینجا وجود ندارد
به واقع منحصر بفرد است
در قرن ششم پیش از میلاد
تخت جمشید قلب تپنده اولین
امپراطوری جهانی است
پرشیا (ایران)
کشوری که تقریبا نیمی از جمعیت کره زمین را تحت کنترل دارد
ویرانه های دیدنی (تخت جمشید) کلید چگونگی به قدرت رسیدن آن را در اختیار دارد
نویسندگان دوران باستان از این شهر به عنوان یک شگفتی بزرگ یاد می کنند
نویسندگان یونانی کاخ های باشکوه تخت جمشید را قلب آن می دانند
پایین تر از آن
خانه ها و باغ های شخصی شهروندان ثروتمند قرار دارد
که همگی توسط سه ردیف دیوار بلند حفاظت می شوند
آن سو تر، تا فاصله سه کیلومتر شهر ادامه دارد
و دروازه ای با شکوه محدوده بیرونی تخت جمشید را مشخص می کند
اینجا یک کلانشهر وسیع است که یونانیان باستان آن را
ثروتمندترین شهر در زیر نور خورشید توصیف می کنند
آیا تمام اینها حقیقت دارد؟
کوروش محمدخانی یک باستان شناس و متخصص ژئوفیزیک است
ماموریت او یافتن آثاری از این شهر گمشده است
نویسندگان یونانی شهری بزرگتر از
تختگاه پارسه (تخت جمشید) را توصیف می کنند
ویرانه های تخت جمشید بر روی یک تراس مصنوعی عظیم که در یک کوه حک شده، قرار دارد
این تراس به اندازه شش بلوک شهری امروزی است
و توسط دیوارهایی بلند احاطه می شود
دروازۀ ورودی آن هفده متر ارتفاع دارد
و به مجموعۀ شگفت انگیزی از حیاط ها، کاخ های باشکوه
و تالارهای عظیم منتهی می شود
اینجا به مانند نگینی است بر تاج سرزمین پارس
اما یونانیان شهر بسیار بزرگتری را توصیف می کنند
باقی آن کجاست؟
بنا بر گفتۀ نویسندگان، اولین دیوار دور تخت جمشید
کمی بیشتر از هفت متر ارتفاع دارد
کوروش پایین این مجموعه کاخ ها
دیوار تراس را بررسی می کند
این دیوارها بین چهار تا دوازده متر ارتفاع دارند
و متوسط ارتفاع آنها حدود هشت متر است
شاید این دیوار اولین دیواری باشد
که توسط نویسندگان یونانی ذکر شده است
اگر این اولین دیوار است
آن دو دیوار دیگر و دروازه کجا هستند؟
در محوطه اطراف تخت جمشید هیچ سازه باستانی دیگری مشاهده نمی شود
اما کوروش معتقد است که این دیوارها ممکن است
هنوز در زیر زمین مدفون باشند و منتظرند تا از دل خاک بیرون آورده شوند
کوروش از یک دستگاه مغناطیس سنج استفاده می کند تا سیگنال های مغناطیسی
واقع در سطح میدان شمالی این مجموعه را بررسی کند
نتیجه تحقیق او سازه هایی باورنکردنی را در حالی که تنها چند متر
زیر زمین پنهان شده اند آشکار می سازد
اینجا چندین شکل غیرطبیعی دیده می شود
واضح است که
اینجا یک سازه دست ساز وجود دارد که بسیار هم بزرگ است
این بررسی مجموعه ای از اتاق های مخفی را در زیر زمین آشکار می سازد
که هر کدام حدوداً هجده متر مربع هستند
آیا اینها بخشی از این شهر گمشده هستند؟
کوروش نقشه مغناطیسی خود را با نقشه های تختگاه سلطنتی مقایسه می کند
این خطوط و جهت آنها با مجموعه ساختمان های روی تختگاه همخوانی دارند
این نقشه ها قویاً نشان می دهند که اینجا بخشی از همین شهر گمشده است
مجموعه ساختمان های تازه کشف شده نیز متعلق به خانواده سلطنتی است
ما یک بخش پایینی شهر داریم
و روی تختگاه
بخش بالایی آن را داریم
به نظر می رسد این با
شرحی که یونانی ها از شهر داده اند همخوانی دارد
کوروش برای تحقیق درباره دیوارهای گمشده دیگر و دروازه تخت جمشید
به نتایج نقشه مغناطیسی خود برمی گردد
او به یک یافته جالب دست می یابد
اینجا (خطوط) غیرطبیعی بیشتری وجود دارد
من می تونم دو خط موازی را ببینم
که در جهت شرق به غرب امتداد دارند
اینها دو دیوار عظیم هستند
دیوارهای دوگانه و کاخ های تازه کشف شده نشان می دهد که منطقه سلطنتی تخت جمشید
از آن چیزی که کارشناسان پیشتر تصور می کردند بسیار بزرگتر است
اما مطابق منابع یونانی، شهر تخت جمشید حتی از این
دیوارها هم فراتر می رود
کوروش در جستجوی نشانه هایی است که اطلاعاتی درباره این بناهای باستانی ارائه کنند
سه کیلومتر دورتر از این منطقه سلطنتی، او متوجه یه ویژگی عجیب در سطح زمین می شود
عجیبه که اطراف اینجا تعداد زیادی تپۀ کوچک وجود دارد
کوروش نتایج یک تحقیق مغناطیسی دیگر را بررسی می کند
این نقشه ها نشان می دهند که سازه ای عظیم درست زیر خاک مدفون شده است
ما اینجا یک سازه بزرگ پیدا کردیم
!شگفت انگیزه
باستان شناسان در این مکان صدها آجر لعابدار را از محل حفاری کشف می کنند
این سازۀ مرموز چیست؟
پاسخ هشتصد کیلومتر دورتر در شهر باستانی بابل نهفته است
پایتخت امپراتوری بابل (بابیلون)
اینجا یکی از نخستین شهرهایی است که به دست لشکر پارس فتح شد
نگهبان ورودی شهر بابل
دروازه ایشتار است
عمارتی به ارتفاع هفتاد متر که دیوارهای دفاعی عظیمی در کنار آن قرار دارد
و تماماً با آجرهای لعاب دار آبی درخشان پوشانده شده
همانند سازه مرموز کشف شده در تخت جمشید
اینجا هم با نقش برجسته هایی از حیوانات عجیب و غریب تزئین شده است
کشف جدید در تخت جمشید شباهت
قابل توجهی به دروازه ایشتار در بابل دارد
این شباهت چه چیزی را می تواند در مورد وسعت شهر و ظهور امپراتوری پارس آشکار کند؟
کوروش بزرگ، پادشاه ایران، در سال پانصد و سی و نه پیش از میلاد بابل را فتح کرد
این پیروزی بیش از دویست هزار مایل مربع به قلمرو امپراتوری او اضافه کرد
و البته یکی از پیشرفته ترین شهرهای دوران باستان را
برای بزرگداشت پیروزی او
کوروش سازه ای مشابه با دروازه ایشتار بابل را می سازد
در محدودۀ جایی که چندین سال بعد تخت جمشید ساخته خواهد شد
کوروش معتقد است اینجا می تواند محدودۀ این شهر جدید را مشخص کند
و ورودی بزرگ شهر تخت جمشید باشد
!واقعاً شگفت انگیزه
این سازه دروازه ورودی این شهر گمشده است
یافته های کوروش با بسیاری از داستان های یونانی درباره شهری با دیوارهای عظیم همخوانی دارد
به شکلی باورنکردنی نوشته های آنان ریشه در واقعیت دارد
یونانی ها همچنین ادعا داشتند که این کلان شهر افسانه ای
پر از گنج و ثروتی غیرقابل تصور است
آیا این شهر واقعاً ثروت امپراطوری پارس را در خود جای داده است؟
ممکن است نقاشی های حک شده در دیواره های تخت جمشید پاسخ این سوال را فراهم کنند
تخت جمشید
یک کلان شهر سنگی باستانی و پایتخت اولین امپراتوری بزرگ جهان
امروزه تنها بخش کوچکی از این شهر باقی مانده است
اما سرنخ های بسیاری از شکوه گذشته آن در تار و پود معماری این شهر نهفته است
کاخ آپادانا یکی از نخستین بناهایی است که در تخت جمشید ساخته شد
روی پلکان یادبودی آن
نقش برجسته های نفیس صحنه هایی از ورود مردم به شهر را نشان می دهد
و یک اعلامیه سلطنتی که به چندین زبان نوشته شده است
این سرنخ‌ها چه چیزهایی را در مورد کاخ و امپراتوری ایران نشان می دهند؟
کار کردن در تخت جمشید فوق العاده است
اینجا یکی از مهمترین سایت های
باستان شناسی جهان است
علی اسدی باستان شناس کتیبۀ روی پلکان را مورد بررسی قرار می دهد
علی معتقد است که این یک سرنخ حیاتی است که چگونگی حکومت پادشاهان ایرانی بر امپراتوری وسیع خود را بازگو می کند
این کتیبه قطعاً
به این دلیل حکاکی شده که دیده شود
متن کتیبه، فرمانروای ایران را به عنوان شاه شاهان معرفی می کند
شاه شاهان
یک عبارت کلیدی در امپراتوری ایران است
به این معنی است که
پادشاه بزرگی وجود داشت که بر
شاهان کوچکتر حکومت می کرد
این کتیبه نشان می دهد که چگونه پادشاهان ایرانی بر امپراتوری جهانی خود حکومت می کنند
زمانی که آنها کشوری را فتح می کنند
پادشاهان محلی را در قدرت نگه می دارند
با (پادشاهان محلی) مدارا می کنند
تا زمانی که از آنها (شاه بزرگ) اطاعت شود
سرزمین های تحت کنترل ایران چقدر وسیع است؟
علی نقاشی حک شده روی پلکان بزرگ را بررسی می کند
اینها گروهی از ملل مختلف تابع امپراتوری ایران
هستند که هدایایی را برای پادشاهان بزرگ آورده اند
این نقاشی ملت های گوناگون را نشان می دهد که در مجموع امپراتوری ایران را تشکیل می دهند
اینها یونانی هستند
با خود کمان، پارچه و پشم های رنگین آورده اند
اینجا مصری ها هستند که با رداهای بلندشان می توان آنها را شناخت
ایرانی ها بسیار فراتر از بابل (بابیلون) را تصرف کرده اند
بنابراین علی در می یابد که مصر، مهد فرهنگ دنیای باستان
که در بیشتر تاریخش استقلال خود را حفظ کرده
اکنون بخشی از این امپراتوری قدرتمند جدید است
جالب اینکه
این شهر همچنین برخی از ایالت های یونان را هم در خود جای داده است
قلمرو (پارس) به اینجا ختم نمی شود
این نقاشی صف طولانی از مردم زیاد دیگری را هم به تصویر می کشد
نقش برجسته به طرز قابل توجهی به جزئیات پرداخته است
که به علی کمک می کند متوجه شود هر شخص از چه کشوری است
ملت های بسیار زیادی اینجا هستند
ارمنی ها، مادها، عاشوری ها، نوبیان ها
این صحنه گسترۀ وسیع امپراتوری ایران را نشان می دهد
از شرق اروپا تا رود سند
از صحرای ساهارا تا حاشیه غربی رشته کوه هیمالیا
این دیوار در مجموع بیست و سه ملت را نشان می دهد
که پنج و نیم میلیون کیلومتر مربع را پوشش می دهد
نقش برجسته نشان می دهد که حاکمان محلی هدایایی را به تخت جمشید می آورند
که گواهی بر بزرگی و قدرت امپراتوری ایران است
و ثروت افسانه ای شهر را توضیح می دهد
چه کسی حاکم این امپراتوری عظیم است؟
علی نقاشی را دنبال می کند تا به پادشاه برسد
او به تصویری می رسد که در ابعاد بزرگ حکاکی شده است
تمام هدایای کشورهای تابعه
به پادشاه بزرگی اهدا می شدند که
داریوش بزرگ بود
یکی از جانشین های کوروش بزرگ
داریوش اول از سال پانصد و پنجاه پیش از میلاد بر امپراتوری قدرتمند ایران حکومت می کند
که دوران طلایی آن محسوب می شود
اینها برخی از مهم ترین و بهترین هدایای مناطق تابعه هستند
که بهترین و مجلل ترین اشیاء اهدایی از هر ملتی است
ثروتی که یونانیان از تخت جمشید توصیف کرده اند را می توان در این نقش برجسته های سنگی مشاهده کرد
امپراتوری داریوش، شاه شاهان، با پرداخت خراج
هر سال، ثروتمندتر و ثروتمندتر می شود
او از این ثروت برای ساختن اولین کاخ ها در تخت جمشید استفاده می کند
اما مردم سرزمین پارس به طور سنتی مردمی کوچ نشین هستند
و تنها چند صد سال پیشتر از آن
دانش اندکی از معماری چنین بناهایی داشتند
آنها چگونه این بناهای عظیم را ساختند؟
سرنخ را می توان در عناصر هنری قابل مشاهده در سراسر شهر پیدا کرد
قسمت فوقانی درگاه ها و طاقچه ها
همانطور که اینجا می بینیم
از معماری مصری گرفته شده
در میان ویرانه های این سایت
علی سرنخ هایی از کشورهای بیشتری را کشف می کند
گل های نیلوفر آبی
اینها نمادهای یونان باستان هستند
ایرانیان برای ساختن تخت جمشید از نبوغ تمام امپراطوری خود استفاده کردند
داریوش بر نیمی از جمعیت جهان حکومت می کند
که به او مجموعه عظیمی از کارگران ماهر را می دهد
او برای ساختمان های تخت جمشید
از آجرسازان بابلی استفاده می کند
آنها آجرها را می پزند و برای تقویت بیشتر آجرها را کوره های آتش قرار می دهند
سنگ تراش های یونانی و مصری ستون ها و نقش برجسته هایی را می سازند
تا کاخ های او را تزیین کنند
و طلاسازانی از آناتولی زیورآلات طلایی نفیسی را برای مهمانی های او می سازند
با این حساب، این همان ثروت سرزمین پارس است که نویسندگان یونانی به آن اشاره می کنند
فقط موضوع طلا و نقره نیست
موضوع دانش است
با این حال برخی از نوآوری ها در تخت جمشید کاملا منحصر به فرد هستند
آیا سرنخ هایی از داخل کاخ های باشکوه تخت جمشید نشان
می دهد که چگونه مهندسان باستانی
شگفتی هایی را در دنیای باستان را ایجاد کرده اند؟
تخت جمشید
پایتخت تشریفاتی امپراتوری پارس
مکانی که از ثروت تسخیر شده و دانش جذب شده از قلمرو وسیع آن ساخته شده است
در محوطه تختگاه
باستان شناسان کاخ آپادانا را از دل خاک بیرون می آورند
ساختمانی عظیم و شاهکاری در معماری
پشت درهایی به ارتفاع سیزده متر، ستون هایی به ارتفاع بیست متر قرار گرفته اند
هر ستون با ظرافت ساخته شده
و بالای آنها سرستون هایی به ارتفاع سه متر قرار گرفته است
تا سقف بزرگ چوبی (کاخ) را نگه دارند
مهندسان چگونه توانستند بنایی با این عظمت
که پیش از آن دنیا به خود ندیده را بسازند؟
علی اسدی پایه های ستون کاخ آپادانا را بررسی می کند
محیط پایه صد و هشتاد سانتی متر است
او فاصله بین ستون ها را اندازه می گیرد
ستون ها از هم دور هستند
ستون ها شش متر و نیم از هم فاصله دارند
ستون ها با فاصله شش متر و نیم از هم قرار گرفته اند
فضای وسیع بین ستون،ها تخت جمشید را منحصر به فرد کرده است
در مصر و بابل
مهندسان باستان سازه هایی را با ستون هایی می سازند که تنها سه متر از هم فاصله دارند
اگر فاصله بیشتر شود، سقف فرو می ریزد
برای اینکه به این معمای مهندسی اضافه کنیم
باید خاطرنشان شویم که در تخت جمشید ستون ها بسیار باریک تر هم هستند
این منطقی نیست
معمولا اگر می خواهید سازۀ عظیمی داشته باشید
شما باید فاصله بین ستون ها را با استفاده از ستون های
عریض تر جبران کنید
اما اینجا کاملا برعکس است
مهندسان ایرانی چگونه به این شاهکار برجسته مهندسی دست می یابند؟
پاسخ در سرستون هایی نهفته که بسیار هم زیبا حکاکی شده اند
ستون هایی به ارتفاع بیست متر
در بالای هر ستون، مجسمه عظیمی از یک جانور دو سر قرار داده شده
که وزن هر یک تا ده تن می رسد
و عرض آن سه متر و نیم است
علی یکی از سرستون های شکسته را که اکنون در کف کاخ افتاده بررسی می کند
ممکن است قرار دادن چنین بار عظیمی در بالای ستون
عجیب به نظر برسد
اما قرار دادن چنین سرستون عریضی
فاصله بین نقاط بار (سقف) را کاهش می دهد
مجسمه‌های حیوانات پشت به پشت هم روی سرستون‌ها قرار گرفته‌اند
و به عنوان یک براکت برای تحمل وزن تیرک های چوبی سقف عمل می کنند
یک بلوک کوتاه در پشت صاف آنها
سرستون را عریض تر می کند
و فضا را برای تیرک های بیشتر فراهم می سازد
بنابراین سازندگان می توانند سقف را روی آنها بسازند
این سرستون ها فقط برای زیبایی نیستند
آنها یکی از اجزای کلیدی این سازه هستند
کاخ آپادانا یک شاهکار مهندسی واقعی است
معماران باستان چگونه موفق شدند چنین طراحی پیشگامانه ای را انجام دهند؟
علی سایت را بررسی می کند
وقتی به ساختمان روی تختگاه نگاه می کنیم
متوجه می شویم که در چیدمان این سازه
یک هارمونی وجود دارد
همه چیز کاملاً با هم هماهنگ است
اندازه گیری ها یک الگوی تکرار شونده را نشان می دهد
نسبت ثابت 1,618 را می توان همه جا مشاهده کرد
نسبت ارتفاع به عرض ورودی ها
نسبت ارتفاع هر ستون با ستون مجاور
این نسبت ها بر اساس یک اصل ریاضی
به نام نسبت طلایی طراحی شده اند
نسبت طلایی یک عدد پر رمز و راز است
که در طبیعت یافت می شود
در هنر
و در معماری
پارتنون در آتن یک شگفتی باستانی است
که هفتاد سال پس از کاخ آپادانا ساخته شده است
پنجاه و هشت ستون سر به فلک کشیده دور این معبد عظیم را فرا گرفته اند
سازه ای که با افتخار به دستاوردهای مهندسی اش می بالد
در نقشه آن از نسبت طلایی استفاده شده است
درست مثل کاخ آپادانا
ممکن است برای ساخت این سازه از کار شگفت انگیز
مهندسان ایرانی ایده گرفته باشند
چیزی که باور نکردنی است این است که ما می توانیم این اصول ریاضی را اینجا ببینیم
پیش از آنکه
ریاضیدانان یونانی شروع به مطالعه ویژگی های آن کنند
طراحی کاخ آپادانا واقعاً برای زمان خودش نوآورانه است
پارسی ها نسبت های دقیقی را در طراحی آن لحاظ می کنند
تا سازه هایی باشکوه بسازند
سازه هایی که مشابه آن پپیشتر هرگز دیده نشده است
سقف‌های بلند، ستون‌های عظیم و سالن مرکزی بزرگ
همگی نمایانگر قدرت، ثروت و شکوهی است
که پادشاهان ایرانی در اختیار دارند
کاخ آپادانا شاهکاری است که در ساخت آن
از پیشرفته ترین فن آوری هایی که جهان تابحال به خود ندیده استفاده کرده است
اینجا مظهر درسهایی است که ایرانیان از بقیه جهان باستان می آموزند
مهندسان باستان چگونه بلوک های عظیم را برای این شهر سنگی تراشیدند
آرامگاه داریوش بزرگ چه چیزهایی را در مورد چگونگی حکومت
شاهان ایرانی بر امپراتوری عظیم خود آشکار می کند؟
شهر گمشده تخت جمشید از شگفتی های دنیای باستان است
در قلب آن مجموعه ای از
کاخ های باشکوه قرار دارد
که بر روی تراسی عظیم که از یک کوه کنده شده است ساخته شده اند
دیوارهای آن از بلوک های سنگی عظیم ساخته شده است
هرکدام
یک متر و و نیم عرض و تا سی تن وزن دارند
با دقت فوق العاده ای روی هم چیده شده اند
در پایین شهر
ساختمان های عظیم و دروازه های عظیم وجود دارند
مهندسان باستان چگونه این شگفتی معماری را از سنگ ساخته اند
و نمادی دائمی از قدرت امپراتوری ایران را ایجاد کرده اند؟
سرنخ هایی را می توان در معادن سنگ باستانی که تخت جمشید را احاطه کرده اند یافت
کوروش محمدخانی بررسی می کند
سنگ های اینجا سنگ آهک کلسیتی هستند
اینها اصلی ترین مصالحی هستند که سازندگان در ساخت کاخ های باشکوه تخت جمشید از آنها استفاده کرده اند
آنچه در مورد کلسیت عالی است این است
کاملا نرم است
به راحتی برش می خورد و شکل می گیرد
در عین حال مقاوم است
که به معماران اجازه می دهد از آن در ساخت سازه های عظیم استفاده کنند
کوروش باز هم جستجو می کند
او به دنبال سرنخ هایی می گردد که چگونه کارگران باستان سنگ مورد استفاده در تخت جمشید را استخراج می کردند,
آنچه اینجا شگفت انگیز است
این است که این سایت برای بیش از دوهزار سال
دست نخورده باقی مانده است
او سطح صخره ها را بررسی می کند
وقتی از نزدیک نگاه می کنم
می توانم اثر تیشه سنگ تراشان باستان را اینجا ببینم
بلوک های سنگ آهک نیمه تراشیده شده عظیم بر روی صخره ها دیده می شوند
وزن هر کدام از این بلوک ها بین دو تا پنجاه تن است
کارگران بلوک ها را از دل کوه جدا می کنند و آنها را روی قایق های چوبی قرار می دهند
تا آنها را از طریق رودخانه به تخت جمشید برسانند
در تخت جمشید سنگ ها را می تراشند تا به شکل مورد نظر برسد
و آنها را با سوهان صیقل می دهند
سپس بلوک ها را با استفاده از پوست کوسه جلا می دهند
یا برای رسیدن به سطحی مانند سنگ مرمر از الیاف درخت خرما استفاده می کنند
در نهایت کارگران از جرثقیل ها برای بلند کردن و قرار دادن بلوک ها در جای خود در کاخ های تختگاه استفاده می کنند
معادن سنگ این شهر برخی از نادرترین و پیشرفته ترین
تکنیک های مهندسی در دنیای باستان را آشکار می کند
اما سازندگان باستانی تخت جمشید با یک مشکل مواجه می شوند
ایران بر روی یک گسل بزرگ که بین صفحات آفریقا، عربستان و اوراسیا قرار دارد واقع شده
این موضوع آن را مستعد زلزله می کند
مهندسان چگونه اطمینان می یابند که ساختمان‌های سنگی عظیم تخت جمشید
در اثر لرزش های ناشی از زلزله فرو نریزند؟
سرنخ را می توان در هشت کیلومتری تخت جمشید در آرامگاه موسس شهر پیدا کرد
کورش بزرگ
اینجا که همزمان با تخت جمشید ساخته شده
آرامگاه کوروش بر روی یک پایه هرمی شکل قرار دارد که از بلوک‌های آهکی بزرگ تشکیل شده است,
بطور باور نکردنی
کارشناسان معتقدند که این اولین شواهد از یک سازه مقاوم در برابر زلزله است
اگر ساختمانی محکم در زمین قرار گرفته باشد
انرژی امواج ناشی از زلزله را جذب می کند
که باعث فروپاشی آن می شود
کوروش آرامگاه خود را بر بستری از سنگ های کوچک مسطح می سازد
و پایه ای که از سه لایه سنگ تراش خورده تشکیل شده
بدون ملات بین آنها
بنابراین در صورت وقوع زلزله
لایه های بالایی می توانند روی لایه های پایینی بلغزند
انرژی امواج را تخلیه کنند
و از آرامگاه محافظت بعمل آورند
در تخت جمشید، مهندسان برای اطمینان از اینکه ساختمان ها
از نظر ساختاری مقاوم هستند، حتی از این هم فراتر می روند
آنچه اینجا باورنکردنی است
این است که هر بلوک سنگی برای خودش منحصربفرد است
هیچ استانداردی برای
اندازه وجود ندارد
بلوک ها مانند یک پازل غول پیکر به یکدیگر چسبیده اند
و چنان با دقت چیده شده اند
که یک برگ کاغذ به سختی در میان شکاف آنها جا می شود
اگر به گوشه این سنگ نگاه کنید
می بینید که در اینجا شش ضلع دارد که
به کمک سنگ کناری به هم متصل شده اند
این موضوع باعث می شود که کل سازه
بسیار پایدارتر شود
در طول قرن ها چندین زلزله بزرگ تخت جمشید را لرزاند
تنها یکی از این زلزله ها برای تخریب کامل یک شهر کافی است
اما مجموعه کاخ ها در طول تاریخ آسیبی ندیده اند
همه اینها به نبوغ مهندسان این شهر گمشده بازمی گردد
پادشاهان ایرانی با کمک فن آوری پیشرفته در تخت جمشید
موفق شدند تا یک شگفتی باستانی را خلق کنند
نمادی سنگی از قدرت و شکوه امپراتوری پارس
آیا سازندگان ماهر تخت جمشید بخشی از ارتش غول پیکر بردگانی
هستند که از سراسر امپراتوری قدرتمند ایران به آن وارد شده اند؟
آیا برده داری کلید موفقیت امپراتوری پارس و
رسیدن به قدرتی باورنکردنی است؟
تخت جمشید
پایتخت امپراتوری قدرتمند پارس
و شگفتی مهندسی باستان
این مجموعه پا به پای عجایب و
دستاوردهای معماری دوران باستان ایستاده است
عجایب هفتگانه جهان باستان بر شاهکارهای مهندسی خیره کننده استوار است
هرم بزرگ جیزه
باغ های معلق بابل
معبد آرتمیس
مجسمه غول پیکر رودس
و فانوس اسکندریه
همگی الهام بخش
و عجیب هستند
اما عجایب هفتگانه همه توسط جوامعی ساخته شده اند که از نیروی کار برده استفاده می کنند
آیا تخت جمشید هم توسط بردگان ساخته شده است؟
آیا بردگان نیروی کار امپراتوری قدرتمند پارس را تامین می کنند؟
پاسخ را می توان در خرانه سلطنتی تخت جمشید پیدا کرد
ساختمانی عظیم که ثروت انباشته امپراتوری ایران را در خود جای داده است
خزانه سلطنتی یکی از قدیمی ترین بناهای تخت جمشید است
که بنا به گفته نویسندگان یونانی بیش از دو هزار و پانصد تن طلا
را در خود جای داده است
معادل صد میلیارد دلار امروز
اما این طلا نیست که باستان شناسان وقتی اینجا را حفاری می کنند کشف می کنند
در گوشه جنوب شرقی تختگاه
حفاران مجموعه‌ای مرموز از لوح‌های سفالی را کشف کردند
بیشتر آنها به زبان باستانی عیلامی نوشته شده اند
بیش از هفتصد لوح
در این مکان پیدا شده
اغلب آنها فاکتور و رسیدهای پرداخت هستند
باستان شناسان در گوشه تختگاه لوح های بیشتری را کشف می کنند
این لوح ها هم اکنون در مخزن بایگانی تخت جمشید نگهداری می شوند
به علی دسترسی ویژه ای داده شده است تا آنها را از نزدیک مطالعه کند
با کشف این تبلت ها
ما یک منبع اصلی داریم که می تواند به ما بگوید
در تخت جمشید و در امپراتوری پارس چه اتفاقی افتاده است
قبل از کشف آنها
بیشتر اطلاعات درباره تخت جمشید از منابع ثانویه به دست آمده است
مانند متون یونانی که بیش از دویست سال بعدتر نوشته شده اند
اما اکنون کارشناسان منبعی در دست دارند
که در زمان اوج شکوه تخت جمشید نوشته شده است
اعداد باور نکردنی هستند
بیش از سی هزار لوح در تخت جمشید کشف شده است
تعداد زیاد
این لوح ها
مهارت ایرانیان در امور اداری و
ثبت سوابق را نشان می دهد
تعداد زیاد الواح نشان می دهد که تخت جمشید
مرکز اداری امپراتوری پارس است
تعداد زبان های نوشته شده در اینجا
به ما نشان می دهد که تخت جمشید یک جامعه چند فرهنگی
بسیار پیچیده است
اما مشکلی وجود دارد
لوح ها به صدها هزار قطعه شکسته شده اند
جهت کشف تمام اسرار الواح درهم شکسته
کارشناسان باید قطعات را دوباره در کنار هم قرار دهند
آنها با زحمت به دنبال الگوها و عبارات گویا می گردند
آنها قطعات را کنار هم گذاشتند تا الواح را بازسازی و متن را آشکار کنند
لوح ها گواهی هستند بر سازماندهی باورنکردنی شهر
و اقتصادی بسیار پیچیده
این به تفضیل موضوع مالیات ها
حقوق مالکیت
جیرۀ حیوانات
و همچنین ملیت ها، مهارت ها و حقوق کارگران را بازگو می کنند
بطور باور نکردنی
این الواح همچنین نشان می دهند که کارگران تخت جمشید برده نیستند
بلکه کارگرانی هستند که دستمزد خوبی می گیرند
آنچه در مورد این اسناد باور نکردنی است
این است که کارگران دستمزد خود را به نقره دریافت می کردند
این باید یکی از معتبرترین کارهای ساختمانی در دوران باستان باشد
الواح نشان می دهد که تخت جمشید در کانون یک انقلاب اقتصادی قرار دارد
صدها کاتب هر تراکنش مالی را مستند می کنند
آنها یک رسید برای دولت می نویسند
و یکی هم برای کارگر
آنها به کارگران از همه رده های اجتماعی
به گوسفند، شراب و غلات حقوق می دهند
و در سالهای بعد سکه نقره
به زن و مرد به طور مساوی حقوق می دهند
و مادران مرخصی زایمان با حقوق دریافت می کنند
این گونه حقوق یکصد سال پیش در جهان غرب معرفی شد
این نشان می دهد که تخت جمشید بسیار آینده نگر و
جامعه ای پیشرفته است
که از زمان خود بسیار جلوتر است
الواح فاش کردند که رمز موفقیت امپراتوری پارس
در مهارت های اداری آن نهفته است
در تخت جمشید
ایرانیان سیستم اداری عظیمی را رای کمک به پادشاه جهت مدیریت امپراتوری عظیم خود ایجاد می کنند
داریوش چگونه وفاداری رعایای خود را تضمین می کند؟
و قلمروهای وسیع خود را تحت کنترل نگه می دارد؟
سرنخ‌های پنهان در آرامگاه او ممکن است پاسخ‌هایی را نشان دهد
و اکتشافات جدید شواهدی از ارتش افسانه ای
امپراتوری پارس را نشان می دهد
شهر گمشده تخت جمشید واقع در ایران امروزی
گواهی بر قدرت و ثروت پادشاهان سرزمین پارس
و کلیدی بر درک موفقیت باورنکردنی آنها
در زمان سلطنت داریوش
ایران بزرگترین امپراتوری جهان باستان است
چگونه پادشاهان ایرانی صلح را در سراسر امپراتوری حفظ می کنند؟
سرنخ هایی را می توان در آرامگاه سلطنتی آنها
به فاصله شش کیلومتری در شمال تختگاه تخت جمشید پیدا کرد
پشت نماهای کنده کاری شده در ارتفاع سی و شش متری
غارهای عمیقی وجود دارند
که حدود یازده متر در صخره ها کنده شده اند
در داخل
آنها به سه طاق تقسیم می شوند
که هر کدام شامل سه تابوت است
در بالای ورودی آرامگاه، حکاکی پیچیده ای وجود دارد که داریوش بزرگ را
همراه با ملل تابعه خود در حال پیشکش به خدای پارس نشان می دهد
در زمان داریوش
ایرانی ها مردگان خود را دفن نمی کنند
پس چرا این آرامگاه را ساخته اند؟
و چه چیزی می تواند نشان دهد که او چگونه بر امپراتوری وسیع خود حکومت می کند؟
علی اسدی به بررسی آرامگاه های سلطنتی پادشاهان ایران می پردازد
هر کدام یک شاهکار مجسمه‌سازی به عرض هجده متر هستند
آرامگاه داریوش بزرگ در مرکز این گورستان باستانی قرار دارد
این نوع مقبره برای اولین بار
توسط خود داریوش به کار رفت
در قسمت بالایی این صلیب
ما داریوش را می بینیم که
در مقابل خدای بزرگ ایرانیان، اهورا مزدا ایستاده است
اهورا مزدا خدای دین زرتشتی است
دین اصلی در ایران باستان
این یکی از قدیمی ترین ادیان جهان است
زرتشتیان معمولاً مردگان را
در برج های خاصی قرار می دادند
تا تجزیه شود و توسط کرکس ها خورده شود
اما آرامگاه داریوش در ایران بسیار غیرعادی است
قدیمی ترین و معروف ترین مقبره های سنگی در مصر واقع شده اند
داریوش با الهام از معماری مصری مقبره ای را بعنوان آخرین استراحتگاه خود انتخاب می کند
که از سنت های ایرانی بسیار دور است
چرا؟
این انتخاب چه چیزی را در مورد نحوه اداره امپراتوری وسیع داریوش نشان می دهد؟
سرنخ را می توان در حاشیۀ امپراتوری پارس
بیش از هزار و ششصد کیلومتر دورتر از تخت جمشید
در مصر پیدا کرد
دفن شده در زیر ماسه های صحرای سکارا، ساراپیا قرار دارد
مقبره ای بزرگ که برای خدایان مصر باستان ساخته شده است
هر اتاق یک تابوت بزرگ گرانیتی دارد
اما اینها تابوت پادشاهان نیستند
داخل هر تابوت
بقایای مومیایی یک گاو نر قرار دارد
مصریان باستان معتقدند این گاوها
تجسم تناسخ خدای مصری اوسایروس هستند
آیا سرنخ های کشف شده در اینجا نشان می دهد که چرا داریوش از سنت های ایرانی جدا شده است؟
محمد یوسف باستان شناس در وزارت آثار باستانی مصر است
او در مورد این مکان مذهبی عجیب و غریب باستانی تحقیق می کند
داخل آرامگاه
ما حداقل بیست و چهار تابوت داریم
هر گاو مقدس نماینده یک فرعون حاکم است
الهام از این آرامگاه چکونه باعث شد داریوش از سنت های پیشین خود جدا شود؟
ایران بین قرن ششم تا چهارم پیش از میلاد بر مصر حکومت می کند
محمد به دنبال گاوهای مقدسی است که طی این دوران در این مکان دفن شده اند
بر اساس نقشه آرامگاه، اینجا کاملا
به ترتیب زمانی
از اول تا آخر ساخته شده است
در گوشه ای پنهان او یک تابوت بزرگ گرانیتی را پیدا می کند
ما در اینجا یک خط هیروگلیف داریم
که به سختی خوانده می شود
نوشته ها آشکار می کنند که یک پادشاه ایرانی این گاو مقدس را دفن کرده است
همینجاست
کتیبه کمبوجیه
کمبوجیه دوم پسر و جانشین کوروش بزرگ
و فاتح مصر است
این یک خط هیروگلیف است
و این نام خدایی است که هدیه را به او پیشکش شده
مسوتی را
این شاهدی است که کمبوجیه به فرهنگ مصر احترام می گذارد
و یک گاو نر را در اینجا دفن می کند
اما جانشین او چطور؟
داریوش بزرگ
هیچ تابوت دیگری در این آرامگاه قرار ندارد
که نام پادشاه ایرانی را بر خود داشته باشد
اما محمد معتقد است که شواهدی دال بر
حضور داریوش در یک قبر خالی یافت می شود
این تاریخ ساخت آن را نشان می دهد و نام حاکمی
که آن را سفارش داده است
مقبره اینجاست
قدمت آن به
سی و چهار سال از
سلطنت داریوش می رسد
این مدرک ثابت می کند که
گاو مقدس از زمان داریوش در اینجا دفن شده است
شواهد حاکی از آن است که داریوش و کمبوجیه
خدایان خود را به اعتقادات مصریان تحمیل نمی کنند
بلکه به مذهب و آداب و رسوم محلی سرزمین تازه فتح شده خود احترام می گذارند
آنها نه تنها آیین های خارجی را تحمل می کنند
بلکه در آنها شرکت هم می کنند
این یک روش کاملاً جدید در رهبری است
و آرامگاه سلطنتی نزدیک تخت جمشید را توضیح می دهد
آرامگاه داریوش نمادی از تمایل پادشاه ایران
به پذیرش آیین جدید و مراسم تدفین است
تا آن حد که
او حاضر است زندگی ابدی خود را روی آن شرط بندی کند
آیا این کلید چگونگی حفظ صلح پادشاهان ایرانی در سراسر امپراتوری است؟
جورج هیث وایت متخصص متون بابلی باستانی است
او کلید پاسخ رویکرد پادشاه ایران
به تساهل مذهبی و کنترل امپراتوری را
روی یک استوانه رسی باستانی پیدا می کند
این استوانه در خرابه های بابل کشف شد
و مربوط به قرن ششم پیش از میلاد است
سطح آن با چهل و پنج خط متن پوشیده شده است
که فتح شهر توسط ایرانیان را توصیف می کند
حتی اگر متن به اندازه کافی هم شکسته شده باشد
باز هم می توانیم پیام متن را بازسازی کنیم
این استوانه آسیب دیده به زبان منقرض شده بابلی نوشته شده است
با استفاده از یک تکه سفال نرم
جورج شروع به بازسازی متن باستانی می کند
پس از سر هم کردن چندین قطعه شکسته شده
استوانه سفالی باستانی حاوی اعلامیه ای است به خط میخی
به نام پادشاه ایرانی: کوروش بزرگ
منشور بسیار آسیب دیده است
و باید کلمات را به سختی تشخیص بدهیم
لموتی
که به معنای شر است
کوروش با نوشتن این استوانه می گوید که پادشاه بابل
نامحترم و شر است
و کوروش وارد می‌شود تا او را برکنار کند
و یک پادشاه بابلی واقعی باشد
کوروش اعلام می کند که خدای بابلی، مردوک
از تصرفات او محافظت می کند
این به خط بابلی است که می گوید
در این خط کوروش سعی دارد نشان دهد که یک فرمانروای قانونی است
و مردوک خودش او را برای فرمانروایی انتخاب کرده است
اما کوروش فقط از ادیان دیگر جهت توجیه حکومت خود استفاده نمی کند
او همچنین آزادی مذهبی و فرهنگی را به مردم تابعه جدید خود اعطا می کند
زمانی که کوروش بابل را فتح کرد
او متوجه می شود که شهر پر از افرادی است که توسط پادشاهان بابلی اسیر شده اند
پادشاهان بابلی افراد مختلف را
دستگیر کرده
و به تبعید فرستاده بودند
عاشوری ها
نبوتی ها
مردمی از سوریه و مصر امروزی
و همچنین یهودی ها
از کشورهای یهودی
کوروش اسیران را آزاد می کند
بنابراین ما در اینجا به خط بابلی می خوانیم که
یعنی
من همه مردم را جمع کردم و به سکونتگاه هایشان بازگرداندم
کسانی که می مانند، آزادند که از دین خود پیروی کنند
این سیاست به شدت غیرعادی بود
او به آنها اجازه داد تا خدایان خود را پرستش کنند و هویت فرهنگی خود را داشته باشند
اما آیا کوروش به قولش وفادار است یا این فقط یک نوع پروپاگاندای ایرانی است؟
جورج معتقد است پاسخ را می توان در کتاب مقدس یافت
کتاب عهد عتیق عزرا این اقدام کوروش را ثبت کرده است
کوروش پادشاه ایران چنین می گوید
خداوند آسمانی تمام پادشاهی های زمین را به من بخشیده است
و او به من دستور داده است که
برای او خانه ای در اورشلیم بسازم
بنابراین کوروش همانطور که در منشور حکم می کند
می گوید که یهودیان می توانند به خانه بازگردند
کتاب عزرا جانشینان کوروش را هم ستایش می کند
بنابراین می بینیم که
پادشاهان ایرانی داریوش و
اردشیر
همچنین
این سیاست تساهل مذهبی را ادامه می دهند
منشور کوروش تسامح مذهبی انقلابی ایرانیان
و نحوه اداره امپراتوری آنها را نشان می دهد
اما حتی با این سیاست ها
همه نمی خواهند به امپراتوری قدرتمند ایران بپیوندند
چگونه داریوش از ارتش قدرتمند خود برای وادار کردن کشورهای سرکش به تسلیم استفاده می کند؟
نشانه های موجود در تخت جمشید قدرت عظیم نظامیان ایرانی
و سربازان ماهر آنها را آشکار می کند
و اکتشافات جدید در نقاط دورافتاده امپراتوری
راز موفقیت نظامی آنها را آشکار می کند
در قرن ششم قبل از میلاد، پادشاهان ایرانی تخت جمشید را ساختند
این شهر ثروتمندترین شهر جهان است
و پایتخت یک امپراتوری عظیم
اما تنها دویست سال پیش تر، آنها فقط قلمرو کوچکی را در اختیار دارند
چگونه ایرانیان با این سرعت بر دنیای باستان مسلط می شوند؟
در تخت جمشید، باستان شناسان ساختمانی مرموز را کشف می کنند
که می تواند این خیزش باورنکردنی به سمت قدرت را توضیح دهد
این یک سازه بزرگ باستانی فوق العاده است
در عصر طلایی ایران، این ساختمان پس از کاخ آپادانا
بزرگترین سازه تخت جمشید است
تالار تاج و تخت (صد ستون)
درون آن
دقیقاً صد ستون برافراشته شده اند
و فضایی را در ابعاد یک آشیانه هواپیما فراهم می کند
در اینجا پادشاه ایرانی ترسناک ترین ابزار خود را به نمایش می گذارد
ارتش خود را
اینجا پنج هزار سرباز جا می شوند
که فقط بخش کوچکی از ارتش ایران است
که طبق افسانه ها به یک میلیون نفر می رسد
آنها چگونه دنیا را فتح می کنند؟
سوفی داونز به دنبال سرنخ هایی در ساردیس در ترکیه امروزی است
بیش از دو هزار و پانصد کیلومتر دورتر از تخت جمشید
این پایتخت باستانی یکی از اولین شهرهایی است که به دست ایرانیان افتاد
آنها امپراتوری خود را به سمت غرب گسترش دادند
سوفی سقوط شهر را بررسی می کند,
او بخشی از سایت را بررسی می کند
یک سنگر عظیم به عمق شش متر
در این محوطه جسد پیرمردی پیدا می شود
او یک غیرنظامی است
و نشان می‌دهد که فقط سربازان نبودند
که کشته شدند، بلکه شهروندان هم بودند
تجزیه و تحلیل استخوان ها زخم های کشنده را در سراسر بدن نشان می دهد
او تنها یکی از قربانیان این حمله است
شواهد نشانگر حمله بی امان ایرانیان است
اما سوفی فکر می‌کند جوانب دیگری هم وجود دارد
او می خواهد بفهمد که بعد از پیروزی ایران چه اتفاقی برای ساردیس می افتد
آثار متعدد نیزه ها در تمام نقاط دیده می شود
و این نشان می دهد که شهر
تماماً تحت حمله قرار گرفته است
دیوار استحکامات شهر از خشت ساخته شده است
به یک توده ذوب شده تبدیل شده است
شاهدی بر آتش عظیمی که سردیس را می بلعد
شواهد باستان شناسی نشان می دهد که
این حمله مهیب تر از آن چیزی بوده است که فکر می کردیم
سردیس به یکی از شهرهای ایران تبدیل می شود
سقوط این پایتخت قدرتمند جهان باستان را شوکه می کند
جنگ های ارتش ایران به شهرت می رسند
و بسیاری از کشورهای همسایه را مجبور به تسلیم می کند
چگونه ایرانیان به چنین جنگجویان برجسته ای تبدیل می شوند؟
پاسخ بیشتر در
تخت جمشید نهفته است
علی حکاکی های ورودی شمالی کاخ (آپادانا) را بررسی می کند
این سربازها
بخشی از ارتش ملی پارس همراه با نیزه های خود هستند
ما اینجا خنجرهایشان را می بینیم
آنها بسیار
قوی و آموزش دیده بودند
همانطور که از نزدیک نگاه می کند
علی تصاویر سربازان را در گوشه و کنار تخت جمشید پیدا می کند
در میان آنها
خوفناک ترین گارد ایران قرار دارد
اینها نخبگان ارتش ایران هستند
گارد جاویدان
آنها بسیار ماهر هستند
به این دلیل که آنها
محافظان مهم ترین
شخص در امپراتوری هستتند
شاه شاهان
تصاویر نشان می دهد که ارتش ایران به نیروهای متخصص تقسیم شده است
علی معتقد است که این موضوع برای موفقیت آنها بسیار مهم است
در نبرد سربازان از استراتژی ای پیروی می کنند
که دشمن را تضعیف می کند تا آنکه تسلیم شوند
تیراندازان ایرانی حمله را آغاز می کنند
آنها پشت یک دیوار سپر پنهان می شوند
و در هر دقیقه صد هزار تیر
را به سمت دشمن پرتاب می کنند
سپس سواره نظام قدرتمند ایران حمله می کند
آنها با حملات رفت و برگشتی دشمن را آزار می دهند
و تیر و نیزه پرتاب می کنند
و در نهایت پیاده نظام نخبه وارد می شود
گارد جاویدان
آنها ترسناک ترین مبارزان هستند
در طول نبرد، سربازان کشته شده بلافاصله جایگزین می شوند
و باعث می شود به نظر برسد که کشتن آنها غیرممکن است
با این ارتش نخبه,
ایرانی ها یکی از بزرگ ترین امپراتوری هایی را ایجاد می کنند که جهان تا به حال دیده است
اما با امپراطوری به این بزرگی
اگر در جایی دور از پایگاه تخت جمشید مشکلی پیش بیاید
با چه سرعتی می توانند پاسخ دهند؟
سرنخ‌هایی که در گوشه‌های دوردست امپراتوری کشف شده‌اند که ممکن است به این سوال پاسخ دهند
و در تخت جمشید
تحقیقات جدید یک هزارتوی مرموز از تونل‌ها را نشان
می‌دهد که در زیر شهر پنهان شده‌اند
در کوه های جنوب ایران
باستان شناسان شهر گمشده تخت جمشید را دوباره کشف می کنند
اینجا قلب یک امپراتوری بزرگ قرار دارد
که مساحتی بیش از پنج میلیون کیلومتر مربع را پوشش می دهد
سرنخ های درون این کلانشهر سنگی به باز کردن
اسرار امپراتوری عظیم ایران کمک می کند
کتیبه‌های استپانوس در مورد اینکه چگونه امپراتوری از یک ساحل تا ساحلی دیگر
و از یک بیابان تا بیابانی دیگر امتداد می یابد را نشان می دهند
چگونه ایرانیان بر چنین سرزمین وسیعی حکومت می کنند؟
پاسخ می تواند در ساختار مهندسی عظیمی باشد که توسط
قدرتمندترین پادشاه ایران طراحی شد
داریوش اول
نویسندگان باستانی می گویند که داریوش جاده ای وسیع در سراسر امپراتوری خود می سازد
روی آن را با شن و سنگ ریزه می پوشاند
این جاده در برخی قسمت ها بیش از شش متر عرض دارد
نام آن جاده سلطنتی (راه شاهی) است
یک فوق بزرگراه باستانی
اولین نمونه آن در جهان
در کنار جاده
داریوش ایستگاه های بین راهی می سازد
جایی که افراد می توانند در آن استراحت کنند
اتاق‌های نشیمن راحت اطراف یک حیاط سر باز
که در آن مسافرانی از فرهنگ‌های مختلف با هم ملاقات می کنند
آیا جاده سلطنتی داریوش
واقعاً به همان اندازه که افسانه ها می گویند شگفت انگیز است؟
علی اسدی مامور یافتن ردی از جاده گمشده تخت جمشید است
او اطراف شهر را بررسی می کند
در این دره کوچک
بقایایی از کوهی که برش خورده وجود دارد
ما فکر می کنیم که اینجا بخشی از
جاده سلطنتی است
این کوه دقیقاً بین تخت جمشید و یکی دیگر از شهرهای بزرگ ایران قرار دارد
پاسارگاد
علی معتقد است تنها راه ارتباط بین این شهرها
عبور از میان این کوه است
مهم ترین و تاثیرگذارترین بخش برش کوه
اینجاست که
ده متر ارتفاع دارد
ایرانیان باستان یک دره ده متری را از میان صخره های یکپارچه تراشیده اند
این یافته نادر در اینجا تاییدکننده افسانه هاست
به نظر می رسد هیچ چیز مانع پروژه ساختمانی بلندپروازانه داریوش نمی شود
اما آیا او واقعاً می تواند جاده سلطنتی را به تمام گوشه و کنار امپراتوری عظیم خود گسترش دهد؟
برچین آدیسونمز در ماسیا تحقیق می کند
در شمال ترکیه
دو هزار کیلومتر دورتر از تخت جمشید
در اینجا او و تیمش به یک کشف قابل توجه دست می یابند
ما این جاده را
اینجا کشف کرده ایم
از سنگفرش ساخته شده و به هم گره خورده است
حاکمان محلی برای ساخت این جاده از مصالح همان منظقه استفاده می کنند
اما برچین فکر می کند که این می تواند بخشی از شبکه جاده های ایران باشد
او سایت را بررسی می کند
و ساختار عجیبی را شناسایی می کند
ما اینجا یک محراب آتش داریم اینجا جایی است که زرتشتیان اولیه
اعمال مذهبی خود را
انجام می دادند
زرتشت دین باستانی ایرانیان است
برای برچین
این یک دلیل قطعی است
این یک جاده ایرانی است
این یافته باورنکردنی گواه این است که شبکه جاده ای
داریوش تا شمال ترکیه گسترش یافته است
دو هزار کیلومتر دورتر از تخت جمشید
اما یک پیک شاهنشاهی با چه سرعتی می تواند در جاده سلطنتی حرکت کند؟
روایت های یونان باستان سرنخ های عجیب و غریبی را ارائه می دهند
متوجه شدم که این کار توسط سوارکاران حرفه ای انجام میشد
و سیستمی وجود داشت
برای ارسال پیام در
طول جاده سلطنتی
به شکلی که می توانستند سه هزار کیلومتر را در نه روز طی کنند
یک سوارکار معمولی دو ماه طول می کشد تا چنین مسافتی را طی کند
سوفی می‌خواهد بفهمد که آیا ایرانی‌ها می‌توانند این کار را در نه روز انجام دهند
او فکر می‌کند ایستگاه هایی که داریوش ساخته به این پرسش پاسخ می دهند
او مکان هایی را که باستان شناسان بقایایی پیدا می کنند علامتگذاری می کند
در اینجا ما سه ایستگاه بین راهی داریم که در آنها بقایایی پیدا شده است
آنها در یک خط قرار دارند
و فاصله شان از هم حدود هشتاد کیلومتر است
اگر ایرانیان در هر ایستگاه به اسب ها و مردان استراحت دهند
پیک ها می توانند شبیه به رله کار کنند
هر پیک می تواند مسافت بین دو ایستگاه را با سرعت تمام طی کند
و پیام را به سوارکار بعدی تحویل دهد
بنابراین در طول یک روز، پیام سیصد کیلومتر را طی می کند
این بدان معناست که شما می توانید مسافتی معادل
سه هزار کیلومتر را در دوازده تا چهارده روز طی کنید
بنابراین شاید کمی اغراق آمیز به نظر برسد
اما در واقع بسیار دقیق است
شبکه ارتباطی عظیم داریوش سریع ترین شبکه راهی دنیای باستان است
به قدری کارآمد است که تا به امروز هم از آن یاد می شود
شاهدان نیز می گویند که نه برف، نه باران، نه گرما
و نه تاریکی شب، نمی تواند پیک ها را متوقف کند
و این موضوع الان شعار اداره پست کشور ایالات متحده است
اگر اتفاقی در هر گوشه از امپراتوری ایران رخ دهد
پادشاه در کمتر از دو هفته از آن مطلع می شود
او می تواند به هر چالشی که در برابر حکومتش باشد، به سرعت پاسخ دهد
و به سرعت آن را تحت کنترل درآورد
شبکه راهی داریوش از رود سند
تا دریای مدیترانه امتداد دارد
و سه هزار و هفتصد کیلومتر را پوشش می دهد
او از آن برای ارسال سریع پیام رسان ها استفاده می کند
همینطور ارتش
به هر گوشه از امپراتوری خود
او همچنین اولین کانال سوئز را می سازد
و دریای سرخ را به رود نیل متصل می کند
که دسترسی آسان به تمام مصر را برایش فراهم می کند
کاری که ماندگار است
به اندازه ای پهن است که دو کشتی جنگی می توانند از کنار هم عبور کنند
و باعث می شود ایرانیان از نظر نظامی و تجاری به منطقه تسلط داشته باشند
شبکه ارتباطی داریوش برای کنترل امپراتوری اش حیاتی است
این شبکه حضور او را در همه جا را تضمین می کند
اما چرا ایرانی ها شهر شاهنشاهی جدید
خود را اینجا می سازند؟
رهبران معمولاً شهرهای جدید را در مکان های استراتژیک می سازند
چرا تخت جمشید را ظاهراً در میان ناکجاآباد روی کوهی بیابانی ساختند؟
هزارتوی اسرارآمیزی از تونل های پیچ در پیچ پنهان شده
در زیر کاخ های تخت جمشید ممکن است پاسخ این سوال را فراهم کند
و گنج پنهان شده زیر قصر بزرگ او چه چیزی را در مورد چگونگی
کنترل داریوش بزرگ بر امپراتوری عظیم خود نشان می دهد؟
تخت جمشید واقع در ایران امروزی
پایتخت اداری امپراتوری ایران باستان
اما (تخت جمشید) در یک مکان به شدت خشک ساخته شده است
در میان کوه ها
چرا ایرانیان پایتخت شکوهمند خود را اینجا بنا کردند؟
پاسخ این سوال در زیر مجموعه کاخ ها مدفون است
شبکه ای از تونل ها به طول سه کیلومتر زیر تختگاه گسترده شده است
در یکی از آنها
باستان شناسان بیش از دوازده اسکلت کشف می کنند
قربانیان احتمالی یک درگیری خونین
که بدون تشریفات اینجا رها شده اند
دو قرن پس از آنکه تخت جمشید ساخته شد
اما این تونل ها بزرگتر از آن هستند که مقبره باشد
چاه های عمیق تونل ها را در مکان های استراتژیک به سطح متصل می کنند
چه چیزی در این شبکه زیر کاخ های سلطنتی پنهان است؟
آیا آنها می توانند توضیح دهند که چرا ایرانیان پایتخت خود را در صخره ها ساختند؟
علی اسدی تحقیق می کند
ما این کانال ها
زیر تمام
کاخ ها و حیاط ها داریم
تونل ها شاهکار قابل توجه مهندسی باستان هستند
در جاهایی تا شش متر ارتفاع دارند
عظمت کانال ها مرا شگفت زده کرد
برخی از دیوارها تقریباً زیر سکوی تختگاه کنده شده اند
اما علی متوجه می شود که بخش های زیادی از آن در زمین حفر شده اند
برخی از قسمت ها با بلوک های
بزرگ سنگ ساخته شده اند
این سنگ ها به خوبی به یکدیگر متصل شده اند
این گواه روشنی است که نشان می دهد تونل ها
پیش از ساخته شدن کاخ ها بر روی آنها حفر شده اند
علی معتقد است که طراحی خوب و سنجیده شبکه
زیرزمینی سرنخ هایی برای هدف از ساخت آنها را ارائه می کند
چند چاه عمودی
در قسمت های کلیدی تختگاه وجود دارد
و یک شیب ملایم در داخل تونل ها وجود دارد
همه اینها نشان می دهد
که تونل های زیر تخت جمشید
به عنوان آبراهه های زیرزمینی استفاده می شدند
طراحی و چیدمان سازه نشان می‌دهد که تونل‌های زیرزمینی
بخشی از یک سیستم پیچیده مدیریت آب در تخت جمشید هستند
سیستم آبراهۀ تخت جمشید برای جمع آوری
و هدایت فاضلاب طراحی شده است
این یکی از پیشرفته ترین فناوری های آب در دنیای باستان است
تونل‌های آبی می‌توانند توضیح دهند که چرا ایرانی‌ها شهر جدید خود را در این مکان ساخته اند
یک منبع آب خوب باید همین اطراف باشد
کجاست؟
تخت جمشید در دامنه رشته کوه زاگرس ساخته شده است
علی سطح سنگی دامنه را بررسی می کند
این کوه ها از سنگهای آهکی هستند, نوعی از سنگ که
آب می تواند به داخلش نفوذ کند
آب باران به سنگ های کوه نفوذ می کند
و از طریق چشمه هایی که در سراسر دامنه جریان دارند بیرون می آید
این چشمه ها ممکن است
یکی از عواملی باشد که این مکان برای ساخت تخت جمشید انتخاب شده
تخت جمشید مکانی بسیار مناسب برای گرفتن تمام این آبهاست
مهندسان شهر را در دل کوه می سازند
نزدیک این چشمه های طبیعی
بنابراین در طول سال یک منبع ثابت آب وجود دارد
آنها تونل ها را برای انتقال آب روان
به مخازن ذخیره سازی زیرزمینی می سازند
مهارت ایرانیان و مهندسی آب به آنها اجازه می دهد که واحه ای در کویر ایجاد کنند
دو هزار و پانصد سال پیش گیاهان متعدد
باغ های مجلل (تخت جمشید) را پوشانده بودند
پردیس
ریشه کلمه پارادایز (بهشت)
فضاهای سبز از دیوارهای شهر فراتر می رود
پایین تر از کوه، ایرانیان درختان زیتون و گردو می کارند
آنسوتر، تا چشم کار می کند خانه ها و زمین های کشاورزی است
عجیب است، اما
به نظر می رسد که ایرانیان طبیعت را هم تحت سلطه خود درآورده اند
چگونه آنها آب را در سراسر چشم انداز وسیع خود پخش می کنند تا بهشت ​​سبز خود را بسازند؟
علی برای بررسی به پاسارگاد می رود
چهل کیلومتر دورتر از تخت جمشید
اینجا اولین پایتخت سرزمین پارس است
که چند نسل پیش تر ساخته شده
ما فکر می کنیم که تمام محوطه
داخل پاسارگاد
و چشم انداز اطرافش
بسیار سبز و با امروز متفاوت بوده
در این محوطه باستانی
علی مجموعه ای شگفت انگیز از کانال های سنگ آهک را بررسی می کند
این کانال ها
با سنگ های تراشیده شده
ساخته شده اند
و
هر پانزده متر
استخرهای کوچکی وجود دارد
کانال ها در هر پانزده متر یک حوضچه کوچک دارند
و آب را به تمام گوشه و کنار شهر می رسانند
در تخت جمشید هم از همین زیرساخت استفاده می شود
اما در مقیاسی بسیار بزرگتر
بررسی های ژئوفیزیکی جدید مجموعه ای از کانال ها را آشکار می کند
طراحی شده برای انتقال
آب از کوه ها به پایتخت ایران
طول برخی از آنها بیش از بیست کیلومتر است
در نزدیکی ویرانه های تخت جمشید
آثاری از خطوط متقاطع وجود دارد
اینها بقایای یک شبکه عظیم آبیاری در سراسر دشت هستند
ایرانیان یک سیستم هوشمندانه ابداع کردند
تا با استفاده از نیروی گرانش آب را در فواصل بسیار زیاد انتقال دهند
داریوش (بزرگ) پادشاه ایران شهری می سازد که طبیعت را به چالش می کشد
در میان یک بیابان کوهستانی
اما همچون یک جلگه سرسبز است
بازدیدکنندگان تخت جمشید غلبه بر طبیعت را می بینند
نمادی که از برج و باروهای شهر قدرتمندتر است
ما می توانیم تصور کنیم خارجی هایی که
انتظار دارند
یک کشور خشک را ببینند
حیرت زده می شوند از دیدن
زمین های سرسبز در سراسر شهر
شاه داریوش می خواهد دائماً قدرت امپراتوری
و قدرت فراگیر خود را به جهان یادآوری کند
گنج پنهان در زیر کاخ عظیم او چه چیزی را در مورد
داریوش (بزرگ) و ماشین تبلیغاتی قدرتمند او نشان می دهد؟
و آیا اکتشافات جدید در تخت جمشید می تواند
سرنخ هایی از دلیل سقوط اولین امپراتوری بزرگ جهان ارائه دهد؟
تخت جمشید
شگفتی مهندسی باستان
و نمادی از قدرت باورنکردنی پادشاه داریوش بزرگ
هر چه نزدیک تر به کاخ های تخت جمشید نگاه کنیم
بیشتر متوجه
قدرت آن می شویم
او چگونه پیام قدرت خود را در سراسر امپراتوری پخش می کند؟
در داخل کاخ باشکوه او، باستان شناسان کشف جالبی انجام می دهند
در یکی از گوشه ای از کاخ آپادانا
محققان یک گنجینه را کشف می کنند
جعبه های سنگی حاوی لوح های ساخته شده از نقره و طلای خالص
روی آنها نام داریوش نوشته شده است
و از ابعاد امپراطوری بزرگ او می گویید
زیر آنها
گنج های بیشتری وجود دارد
سکه های طلا همراه با نقش شیر و گاو نر
نشان لیدیه
یکی از پادشاهی های داخل امپراتوری ایران
آنها جزو اولین سکه هایی هستند که تا کنون ساخته شده اند
چگونه داریوش از این اختراع برای کنترل امپراتوری وسیع خود استفاده می کند؟
سوفی داونز معتقد است که سرنخ‌هایی ممکن است
در شهر باستانی ساردیس وجود داشته باشد
در حاشیه شهر
سوفی آثاری از یک طلاسازی باستانی پیدا می کند,
در اینجا می توانید آثار سوختگی را ببینید
بنابراین به نظر می رسد این یک کوره است,
که برای پالایش طلا استفاده می شد
اینجا در سردیس
مردم لیدیه اختراعی را توسعه دادند که جهان را متحول کرد
لیدی ها اولین سکه های دنیا را ضرب کردند
و آنها سکه ها را از فلزهایی که در اینجا وجود داشت درست می کردند
ایرانیان لیدیه را فتح و از سکه های آنها را استفاده کردند
سکه های طلای لیدیه در تخت جمشید و در سراسر امپراتوری استفاده شد
به زودی ایرانیان
سکه های خود را ضرب می کنند
این سکه از طلای خالص ساخته شده که به آن دریک می گویند
اینها برای اولین بار در زمان داریوش شاه ضرب شدند
روی سکه ها تصویر
پادشاه است
پادشاه یک کماندار است و
در حال پیش رفتن است
بسیار پرانرژی
در حال پیشروی در جهان
داریوش تصاویر نظامی را روی سکه طلای سلطنتی خود حک می کند
سوفی معتقد است این تصمیم یک سیاست هوشمندانه است که
برای توجه به سربازان در ارتش او استفاده شده است
وجود تصویر داریوش روی سکه ارتباط
مستقیمی بین سربازان و منطقه ایجاد می کند
سربازان متوجه می شوند که این کسی است که به آنها
پول و دستور می دهد
داریوش از سکه ها به عنوان یک ابزار تبلیغاتی استفاده می کند
تضمینی برای وفاداری ارتش خود
تصاویر نظامی نیز امپراتوری را ترسناک و مطیع نگه می دارد
اما جانشینان او از این هم فراتر می روند
سوفی سکه دیگری را پیدا می کند به نام اتیرت
به این سکه ها اتیرت می گویند چون
در روی سکه طرح یک سر وجود دارد
که یک نوار پارچه ای به سرش بسته شده
پارچه‌ای که سربازان ایرانی در جنگ‌ها به دور
سر خود می‌پوشیدند، پس این یک تصویر نظامی است
قطعاً این را سر
پادشاه ایران می دانند
این سکه ها فراتر از امپراتوری پارس، در یونان استفاده می شده
اما سکه های یونانی معمولاً نقش خدایان
را نشان می دهند، نه پادشاهان
بنابراین روی این سکه، سر پادشاه همان فضایی را اشغال
می کند که در سکه های یونانی نقش سر خدایان اشغال کرده
این امکان وجود دارد که اینجا نوعی معادل سازی انجام شده باشد
شاه شاهان خود را در جایگاه خدا قرار می دهد
و این تصویر را به دست همسایگان دور خود می فرستد
چرا او می خواهد که به ویژه یونانیان این پیام را دریافت کنند؟
ایرانی ها رابطه
بسیار پرتنشی را با حکومت های یونانی دارند
در سال پانصد و پنجاه پیش از میلاد
کوروش بزرگ یک منطقه در یونان به نام آیونیا را فتح می کند
که دسترسی حیاتی به منطقه می دهد
اما پنجاه سال بعد یونانیان شورش کردند
آنها به سردیس حمله می کنند
و آن را با خاک یکسان می کنند
ایرانیان تحت فرمان داریوش به یونان حمله کردند
پس از یک مبارزه سیزده ساله، آتن را
فتح می کنند و از آن انتقام می گیرند
اما تنها چند روز بعد یونانیان ناوگان ایرانیان را
در تنگه سلیمان شکست دادند
که نقطه عطفی در یک دهه جنگ بین آنها بود
شهرهای یونان بزرگترین دشمن ایران هستند
بنابراین پادشاهان ایرانی از ضرب سکه استفاده می کردند تا ثروت و قدرت خارق العاده خود را به آنها نشان دهند
این رقابت طولانی چه عواقبی برای تخت جمشید دارد؟
اکتشافات جدیدی در زیر شهر گمشده تخت جمشید
ممکن است به توضیح سقوط بزرگترین امپراتوری جهان باستان کمک کند
از پایتخت قدرتمند تخت جمشید
پادشاهان ایرانی بر بیشتر نقاط شناخته شده جهان باستان حکومت می کنند
قدرت آنها بر امپراتوری مطلق است
بنابراین آنها حتی پیرامون این شهر باشکوه را به اندازه کافی محکم نمی کنند
این موضوع آنها رادر مخاطره می اندازد
چه اتفاقی برای تخت جمشید می افتد؟
علی بقایای شهر بزرگ را بررسی می کند
سنگ‌های آهکی در تخت جمشید خاکستری هستند
و وقتی آنها سفید شده اند
یعنی اتفاقاتی افتاده است
دلیلی برای این تغییر رنگ وجود دارد
می تواند دمای بالا باشد
یا یک آتش سوزی گسترده
علی تغییر رنگ مشابهی را در تمام سطح شهر پیدا می کند
این شواهد تکان دهنده ای است که تخت جمشید دچار آتش سوزی مهیب شده است
بقایای خاکستر، زغال چوب و سنگ های افتاده
تقریباً در همه جای تخت جمشید دیده می شود
یک آتش سوزی که تمام شهر را از بین برده است
در تونل های زیر مجموعه کاخ ها
علی و تیمش شواهد دیگری از حمله وحشیانه به شهر کشف کردند
در کانال جنوبی خزانه، او مقدار زیادی
خاکستر و زغال چوب را کشف می کند
که تا شصت سانت ضخامت دارند
و بقایای ساکنان سابق تخت جمشید
که برای اولین بار آنها را در این فیلم می بینید
ما فکر می کنیم که یکی از این جمجمه ها
متعلق به همان زمانی است که تخت جمشید آتش گرفته است
ما فکر می کنیم شاید این فرد سعی کرد
در داخل تونل ها پنهان شود
اما
نتوانست زنده بماند
کارشناسان هنوز اسکلت ها را به صورت تخصصی
بررسی نکرده اند تا چگونگی مرگ افراد مشخص شود
اما شواهد نشان می دهد که قدمت جمجمه ها به زمان سقوط این شهر بزرگ می رسد
با توجه به روند حفاری ها فکر می کنیم
این بلافاصله یا اندکی پس از حمله به تخت جمشید بوده است
تخت جمشید شهری که زمانی قدرتمند
و غیرقابل دسترس بود
مورد حمله قرار می گیرد
ایرانیان نتوانستند از پایتخت خود دفاع کنند
و (تخت جمشید) بر اثر آتش سوزی فرو ریخت
چه کسی این حمله جسورانه را رهبری می کند؟
اسکندر بزرگ
پادشاه مقتدر یونان
که پایتخت باشکوه ایران را سرنگون می کند
در قرن چهارم پیش از میلاد اسکندر در سراسر امپراتوری ایران می تازد
او از مقدونیه شروع می کند
آناتولی را فتح می کند
مصر
و بین النهرین
تمام این مدت به سمت تخت جمشید می رود
او از جاده سلطنتی داریوش استفاده می کند تا لشکر عظیم خود را از بیابان عبور دهد
و به شهر بزرگ حمله می کند
تخت جمشید ظرف تنها چند روز سقوط می کند
اسکندر آن را به عنوان انتقامی برای سوزاندن آتن توسط ایرانیان به آتش می کشد
امپراتوری ایران که بیش از دویست سال بر بیشتر جهان شناخته شده حکومت می کند
در دام قدرت جدیدی به نام اسکندر می افتد
اما اسکندر در مسیر دستاوردهای
شگفت انگیز ایرانیان باستان گام برمی دارد
اسکندر برای مدت زمان کوتاهی
پادشاهی می کند زیرا
تمام وقت در حال تلاش برای تسلط
بر امپراتوری ایران است
و کل این ایده برای ایجاد امپراتوری‌هایی در مقیاس بزرگ، باعث می‌شود
که چندان موفق نباشد
ایرانیان بر یشتر دنیای شناخته شده جهان باستان غلبه می کنند
آنها بر بیست و سه کشور، به وسعت پنج میلیون کیلومتر مربع حکمفرمایی می کنند
آنها ثروت و دانش ملت ها را جذب می کنند
برای ساخت پایتخت قدرتمندشان: تخت جمشید
شهری باشکوه، ثروتمندتر از هر شهر دیگری
این کاخ های باشکوه پا به پای عجایب دنیای باستان ایستاده اند
با فن آوری پیشرفته
و شاهکارهای قابل توجه مهندسی
پادشاهان ایرانی بهشتی ​​سرسبز را در بیابان می سازند
و دارای یک جامعه پیچیده
چندفرهنگی بسیار پیچیده هستند
و میراثی را به جای می گذارند
تا نشان دهند چگونه بر جهان باستان فرمانروایی می کردند