‫‏66 میلیون سال پیش,,,
‫سیاره زمین بسیار متفاوت ‫نسبت به امروز بود,
‫در اون موقع، یکی از نزدیکترین ‫نیاکان ما شاید ظاهری,,,
‫شبیه به این موجود کوچک و پشمالو داشته,
‫حاکمان زمین خزندگان عظیم بودن,
رسانه اینترنتی مای موویز MyMoviz جامعترین سایت فیلم و سریال
‫دایناسورها,
‫اون یکی از بدنام ترین دایناسورهاست,,,
‫گوشتخواری به اسم تی-رکس,
‫و همین پشت میشه ‫گاومیش های اون دوران رو دید,,,
‫یه گیاهخوار معمولی ‫به اسم ادمونتوسوروس,
‫اما چه بلایی سر همه شون اومد؟
‫‏66 میلیون سال پیش,,,
‫سیارکی به زمین خورد,,,
‫و دانشمندان فکر می کنن که ‫به خاطر این برخورد بود,,,
‫که دایناسورها از صفحه روزگار محو شدن,
‫اما هیچکس تا حالا مدرک ‫مستقیمی از این اتفاق پیدا نکرده,
‫در واقع، هیچکس فسیلی ‫از یه دایناسور پیدا نکرده,,,
‫که در حدود هزار سال ‫نزدیک به برخورد مرده باشه,
‫اگرچه، یه محل حفاری ‫جالب توجه شاید این وضع رو تغییر بده
‫در منطقه هل کریک,,,
‫در غرب میانه ی آمریکا قرار گرفته,
‫این سرزمین های بایر سرشار از ‫بقایای ماقبل تاریخی هستن,,,
‫از ترایسراتوپ ها گرفته,,,
‫تا تروسور ها,
‫و اینجا، در یک قسمت از زمین,,,
‫به اندازه یک زمین فوتبال,,,
‫مجموعه ای از فسیل های ‫حیرت انگیز وجود داره,
‫موقعیت دقیق این مکان یه راز ‫به دقت محافظت شده س,,,
‫چون این مکان شاید مدرکی,,,
‫از یکی از بزرگترین ‫رویدادهایی داشته باشه,,,
‫که در تاریخ چهار و نیم میلیارد ساله ی,,,
‫سیاره ما اتفاق افتاده,
‫درسته، بذار بیام این پایین,
‫به مدت ده سال، ‫یه دیرینه شناس و تیمش,,,
‫سعی کردن بفهمن دقیقا ‫ایجا چه اتفاقی افتاده
‫هر لحظه به هیجان میای,,,
‫سعی می کنی همه چی رو ‫از زیر خاک بیاری بیرون,
‫انگار داری یه سلاح ‫هسته ای رو وسط,,,
‫باد و بارون خنثی می کنی,
‫اسم این مکان رو تانیس گذاشته,,,
‫و باور داره که ممکنه یه گورستان بزرگ,,,
‫از موجوداتی باشه,,,
‫که در برخورد سیارکی ‫فاجعه انگیز کشته شدن,
‫مکانی که نه تنها ممکنه نشون بده ‫چطور آخرین دایناسورها زندگی می کردن,,,
‫بلکه چطوری مردن,
‫اگه تیم حفاری درست بگن، ‫تانیس ممکنه,,,
‫جایی باشه که بقایای ‫دنیایی که مدتهاست از دست رفته,,,
‫در دل زمان منجمد شده باشن
‫جایی که برای اولین بار,,,
‫دریچه ی تجربه نشده,,,
‫به روی زندگی آخرین ‫دایناسورها خواهد گشود,,,
‫و تصویری لحظه به لحظه ‫از اتفاقی که افتاده رو,,,
‫در روز برخورد سیارک به ما نشون میده
‫این زمین ها پر از فسیل هاییه که,,,
‫به اواخر دوران کرتاسه برمی گرده,,,
‫دورانی که حدود 100 میلیون ‫سال پیش شروع شده,,,
‫و 66 میلیون سال پیش تمام شده,,,
‫وقتی که دایناسورها ناپدید شدن,
‫دیرینه شناس رابرت دی پالما ‫می خواد بیشتر بدونه,
‫فکر کنم هر کسی که تا ‫حالا به دایناسورها علاقه داشته,,,
‫یا داره,,,
‫در یه دوره ای به این فکر افتاده,,,
‫خب، چی سرشون اومده؟
‫چرا دیگه اینجا نیستن؟
‫کلی نظریات متفاوت وجود داره,,,
‫و هیچکس جواب سفت ‫و محکمی برای این سوال نداره
‫با توجه به فسیل ها,,,
‫هل کریک در اواخر ‫دوران کرتاسه به این شکل بوده,
‫دشت های مردابی و پست وجود داشتن,,,
‫که پر از رودخونه و راه آب بودن ‫و از درختان دم اسبی، خزه و گیاهان,,,
‫پوشیده شده بودن,
‫اون موقع، در تمام سال ‫هوا گرم و مرطوب بوده,
‫تانیس در شمال شرقی,,,
‫منطقه هل کریک قرار داره,
‫به جای دشت های غبارآلود امروز,,,
‫بسترهای شنی رودخونه های وجود داشتن,
‫به جای صخره های سنگی، جنگل وجود داشته,
‫و به جای حیاتی که امروز می شناسیم,,,
‫خب، رابرت امیدواره,,,
‫بیشتر در مورد حیات اینجا بفهمه
‫یه ساحل شنی بین ‫رودخونه و جنگل وجود داره,,,
‫که روزی تبدیل به جایی میشه ‫که رابرت بهش میگه تانیس,
‫اون و تیمش از 2012 ‫مشغول حفاری این منطقه بودن,
‫پس اون از یه جایی بین اونجا,,,
‫و این پایین اومده,
‫از بالا اومده, هی، اینو ببین,
‫- چی؟ ‫- ببین,
‫آره آره، آره, باشه,
‫و چیزی که پیدا کردن غیرمنتظره س,
‫اینجا محیطی داریم که ‫در منطقه هل کریک,,,
‫آب شیرین داشته,,,
‫و این رنگ های قرمز و سبز درخشان,,,
‫ناشی از صدف آمونیت ها هستن، ‫که یه موجود آبی ـه,,,
‫ظاهرش شبیه یه حلزونه,
‫پس این موجود آبی رو داریم,,,
‫که در این محیط آب شیرین وجود داشته,,,
‫و به اینجا تعلق ندارن,
‫اینکه چطور به اینجا رسیدن یه رازه,
‫باشه,,,
‫و بازم هست,
‫می خوام یکم از این سنگ خورد کنم,
‫بالاتر از این آمونیت ها,,,
‫چیزی هست که بسیاری ‫از شکارچیان دایناسورها,,,
‫برای پیدا کردنش مشتاقن,
‫این لایه نارنجی که اینجاست,,,
‫از 100 درصد آوار ناشی از برخورد ‫تشکیل شده که مقدار ایریدیوم زیادی داره,
‫ایریدیوم عنصریه که در ‫پوسته ی زمین به ندرت یافت میشه,,,
‫اما در سیارکها به وفور پیدا میشه,
‫این لایه محدوده ی کی پی جی نامیده میشه,
‫خدایا,,,
‫- واقعا؟ ‫- آره,
‫از غبار و باقیمانده یه ‫برخورد عظیم سیارکی تشکیل شده,
‫اینو ببین, معرکه س,
‫آره، آره، آره, همینو می خوایم,
‫باشه, پس از این منطقه میاد,
‫پس این تکه ها از ‫یه جایی در این منطقه میان,
‫این محدوده عصر دایناسورها رو,,,
‫از عصر پستانداران جدا می کنه,,,
‫پس صخره های اینجان ‫تقریبا زمان تشکیل شدن,,,
‫که دایناسورها منقرض شدن,
‫از مار زنگی خبری نیست,
‫چیزی که این مکان رو ‫حتی هیجان انگیز تر می کنه,,,
‫لایه زیر این محدوده س,,,
‫جایی که رابرت آمونیت ها رو پیدا کرد,
‫صخره ی اینجا چندان سفت و محکم نیست,,,
‫انتظار نمیره استخوان های ‫دایناسور یا چیزهای دیگه داخلش بمونه,,,
‫انتظار داری سنگ های خیلی ‫سفتی داشته باشه و با دریل بیا اینجا,,,
‫اما خیلی، خیلی راحت خورد میشه,,,
‫و توی دست از هم می پاشه,
‫این لایه که خیلی راحت خورد میشه,,,
‫حدود یک متر هم ضخامت داره,,,
‫که در کنار ویژگی های غیرمعمول دیگه,,,
‫باعث میشه رابرت فکر کنه یه ‫اتفاق خیلی عجیب اینجا افتاده,
‫شاید سیل یا جریانی از گل,,,
‫همه چی رو در یک آن دفن کرده,
‫این یکی قشنگه, اینو ببین، خیلی خوشگله,
‫به این معناست که هر چیزی ‫در این لایه پیدا کنه,,,
‫خیلی زود دفن شده,,,
‫مثل اجسادی که زیر خاکستر ‫آتشفشان پومپی دفن شدن,
‫رابرت از زمین شناسی می دونه,,
‫هر چیزی در تانیس پیدا کنه ‫به شکل هیجان انگیزی,,,
‫به پایان عصر دایناسورها نزدیکه,,,
‫و ممکنه اینقدر خوب مونده باشه,,,
‫که مدرکی جدید,,,
‫در این دوره حیات آشکار کنه,,,
‫که تا به حال هیچکس تصورش رو نکرده,
‫رابرت هر تابستون در تانیس حفاری می کنه,,,
‫تنها زمانی که آب و هوا ‫این امکان رو بهش میده,
‫بیا این پایین، اینو اینجا ببین,
‫برای اینکه بفهمیم این برخورد ‫چه تاثیری روی حیات زمین داشته,,,
‫باید یه تصویر خیلی واضح,,,
‫از دنیای قبل از برخورد داشته باشی,
‫این یه بخش حیاتی از داستانه,
‫دیرینه شناس دکتر دیوید برنهام,,,
‫و لورن گورچی سالهاست که ‫با رابرت مشغول حفاری هستن,
‫عجب!
‫- این لایه قهوه ای رو می بینی؟ ‫- آره
‫شاید یه برآمدگی استخوان باشه,
‫و انگار امروز روز شانس اوناست,
‫خدای من! اینو ببین, نگاش کن,
‫ببین، فلس هاش موندن!
‫لعنتی! انگار داری ‫یه موجود زنده رو تشریح می کنی,
‫- خدای من, ‫- کلاس زیست شناسی تانیس,
‫فلس,,,
‫ببین، ببین، چروک ها به اونطرف می رسن,
‫بخش من که تا حالا خوب و خیس بوده,
‫فلس ها در اون جهت دارن کوچیکتر میشن,
‫اونطرف چقدر بزرگن؟
‫یکی اینجا دارم که زده بیرون,
‫چی؟
‫آره,
‫آره، یه برآمدگی داره,
‫- تنها نمونه ای که در یه موجود زنده دیده شده, ‫- آره,
‫این نزدیکترین حالتیه که,,,
‫میشه به یه دایناسور زنده و ‫در حال تنفس دست زد,
‫درسته,
‫یه چیز شگفت انگیز پیدا کردن,
‫بسیار نادر و کمیابه,,,
‫تکه ای از پوست ترایسراتوپ ‫در منطقه ی هل کریک,
‫شاید شبیه ترک های روی سنگ باشه,,,
‫اما این پوست فسیل شده س,,,
‫و در طول میلیونها سال تبدیل به سنگ شده,
‫استخوان های ترایسراتوپ ها ‫زیاد در هل کریک پیدا میشه,,,
‫اما پوستی که تا این حد ‫سالم مونده باشه خیلی کم پیدا میشه,
‫اندازه الگوهای روی فلس ها,,,
‫در کنار سن و موقعیت سنگ هایی,,,
‫که درش پیدا شده، ‫با قدرت نشون میده,,,
‫که این از یه ترایسراتوپه,
‫رنگ قهوه ای حاوی ‫نشونه هایی از مواد آلی ـه,
‫پس شاید حتی ممکن باشه بشه فهمید,,,
‫کدوم رنگدانه ها مال پوست بودن,
‫پیدا و مطالعه کردن,,,
‫روی چنین فسیل های سالم و خوبی,,,
‫به دیرینه شناس ها کمک می کنه,,,
‫تصویری با جزییات بسیار بیشتر ‫از چگونگی زندگی این موجودات بسازن,
‫ترکیب کردن این اطلاعات,,,
‫با دانش دانشمندان سرتاسر دنیا,,,
‫این امکان رو بدست میده,,,
‫که در مورد حیات ‫دوران اواخر کرتاسه حدس زد,,,
‫و گفت چطوری بوده,
‫از استخوان ها می دونیم,,,
‫که ترایسراتوپ های بالغ تا ‫نه متر طول داشتن,,,
‫و قدشون به سه متر هم می رسیده,
‫علائم روی فسیل همچین بهمون نشون میده,,,
‫این یکی بدجور زخمی شده بوده,
‫ترایسراتوپ ها گیاهخوار بودن,
‫بقیه فسیلها بهمون میگن ‫که منقارهای تیزی داشتن,,,
‫و صدها دندون که بهشون در ‫خورد کردن گیاهانی مثل این سرخس ها,,,
‫کمک می کرده,
‫تقریبا تمام فسیل های ‫ترایسراتوپ‎های بالغ,,,
‫از جمله فسیل رابرت، تنها پیدا شدن,
‫پس امکانش هست که این ‫حیوانات بالغ منزوی بودن,,,
‫مثل کرگدن های نر امروزی,
‫پس احتمالا قلمرو داشتن,,,
‫و رقبا رو دور می کردن,
‫و شاید قلمروشون رو علامتگذاری می کردن,
‫اگه کمی بیش از یه ‫فیل آفریقایی وزن داشته باشین,,,
‫چیز زیادی نمی تونه شما رو آزار بده,,,
‫به جز شاید یه پستاندار کوچیک,
‫رابرت این آرواره ها رو,,,
‫در سوراخی فسیل شده در تانیس پیدا کرد,
‫شکل این استخوان و دندان کوچیک,,,
‫به معنای اینه که ‫به احتمال زیاد مال موجودی به اسم,,,
‫پدیوماید، یه پستاندار اولیه س,,,
‫که یه نوع کیسه دار بوده,
‫رابرت همچین دانه های ‫روغنی و بذرهای فسیل شده,,,
‫در این سوراخ پیدا کرده,
‫پس شاید بدونیم ‫غذاش چی بوده,
‫یافته های رابرت,,,
‫به دانش ما از ‫این دنیا پیچیده اضافه می کنه,,,
‫که در اواخر دوران کرتاسه وجود داشته,
‫و فقط موجودات فسیل شده نیستن,
‫اگه روی شن مرطوب راه برین,,,
‫ردی از خودتون به جا میذارین,
‫یه رد پا,
‫این اتفاق در 66 میلیون ‫سال پیش هم می افتاده,
‫و هر از گاهی این ردپاها باقی موندن,
‫و دقیقا همین اتفاق در تانیس افتاده,
‫می دونی، این پشت رو نمی تراشیم,
‫درسته، قالب گچی رو میذاریم همینجا,
‫اینطوری میشه,,,
‫رابرت چندین ردپا کشف کرده,
‫آره, بذار ببینیم,
‫- انگار میاد رد پای خوبیه, ‫- آره,
‫شکل اونا بهش سرنخی میده,,,
‫که چه چیزی ممکنه ‫اونا رو بوجود اورده باشه,
‫اگه حق با اون باشه,,,
‫یه موجود بالدار اونا رو بوجود اورده,,,
‫که شاید دوست داشته ‫یه پستاندار کوچیک رو,,,
‫برای ناهار بخوره,
‫ردپاهای دراز و باریک,,,
‫با رد چهار انگشت,
‫دو انگشت کمی از ‫دو تای دیگه درازترن,,,
‫و این نشون میده که اینها ردپای,,,
‫یه تراسور هستن,
‫تراسورها دایناسور نیستن، ‫بلکه خزندگان پرنده ای هستن,,,
‫که در شاخه ی متفاوتی از ‫درخت تکامل قرار می گیرن,
‫نرهای تراسور معمولا تاج داشتن,,,
‫در حالی که ماده ها نه,
‫پس تاج ها شاید برای جذب ‫جفت کاربرد داشتن,
‫و شاید بدونیم که ‫ماده ها کجا تخم میذاشتن,,,
‫چون شواهد نشون میده ‫که یه تراسور تخم هاشو,,,
‫در ساحل نرم شنی ‫رودخونه ی تانیس گذاشته,
‫و این تخم فسیل شده ی,,,
‫یه تراسور ـه که رابرت ‫اونجا پیداش کرده,
‫تنها تخمی که تا به ‫حال در آمریکای شمالی کشف شده,
‫اگه با چشم غیرمسلح بهش نگاه کنین,,,
‫فقط چند تا خط درهم و برهم می بینین,
‫اما اگه با آخرین تکنولوژی بررسیش کنین,,,
‫می تونین گنجینه ای ‫از اطلاعات بدست بیارین,,,
‫از مواد شیمیایی استخوان ها گرفته,,,
‫تا ترکیب پوسته ی تخم,
‫و همین می تونه به ما ‫اطلاعات زیادی در مورد,,,
‫نحوه ی زندگی این موجودات شگفت انگیز بده,
‫به رابرت اجازه دسترسی,,,
‫به سینکروترون دایموند لایت سورس ‫در آکسفوردشایر رو دادن
‫یه ابزار تحقیقاتی بسیار قدرتمند,,,
‫که مثل یه میکروسکوپ عظیم عمل می کنه,
‫با شتاب دادن الکترون ها ‫در این حلقه ی بزرگ,,,
‫سینکروترون پرتوهایی از نور بوجود میاره,,,
‫که بارها از خورشید روشنتره,
‫رابرت و زیست دیرینه ‍ شناس ‫دکتر ویکتوریا اجرتون,,,
‫حالا می خوان اون پرتو رو ‫به فسیل تخم بتابونن,,,
‫تا بیشتر سر از ترکیب شیمیایی دربیارن,
‫تقریبا روی اسکلت تمرکز کردیم,,,
‫اما شاید مجبور بشیم ‫که یکم حرکتش بدیم,,,
‫- به قسمت درست برسه ‫- حتما,
‫در همین حال، رابرت می تونه ‫موجودی که داخل تخم هست رو آشکار کنه,
‫و این؟
‫کی این اثر شگفت انگیز رو درست کرده؟
‫نمونه هایی از استخوان های ‫داخل تخم ساختم,,,
‫و باقیمونده شو سر هم کردم,,,
‫و فهمیدم وقتی از تخم درمی اومده,,,
‫اسکلتش چه شکلی داشته,
‫اگه این موجود از تخم می اومده بیرون,,,
‫به این اندازه بوده,
‫پس این بچه س, ‫تا چقدر می تونسته بزرگ بشه؟
‫این گردن خیلی دراز و مهره داره,,,
‫بخشی از داستان رو ‫راحت بهمون گفت,,,
‫چون این استخوان های دراز ‫تطابق بسیار نزدیکی,,,
‫با تراسورهای آزدارکید دارن,
‫که تراسورهای بسیار بزرگ بودن,
‫پس اونا خیلی عظیم بودن، نه؟
‫یعنی به 7,5 متر می رسیدن؟
‫- از بال تا بال؟ ‫- بعضیاشون,
‫این احتمال فاصله بال ‫تا بالش پنج متر می شده,
‫خب، به نظر میاد راحت ‫می تونسته از زمین بلند بشه,
‫راحت میشه تصور کرد ‫چنین چیزی,,,
‫از تخم بیاد بیرون و پرواز کنه,,,
‫شبیه یه خفاش کوچیک,
‫تخم رو اینجا و در آمریکا اسکن کردن,
‫ویکتوریا نتایج رو داره,
‫خب از تصویر سینکروترون چی فهمیدین؟
‫چیزی که اینجا داریم ‫یه نقشه شیمیایی,,,
‫از کلسیم ـه که درون ‫استخوان های این حیوان قرار داشته,
‫همین بهمون میگن که ‫این استخوان ها سفت شده بودن,
‫پس شاید مدت کوتاهی بعد از ‫بیرون اومدن از تخم می تونسته پرواز کنه,
‫باشه, اثر از پوسته ی تخم می بینی,,,
‫و چه جور پوسته ای بوده؟
‫می تونیم, می تونم بهت نشون بدم,,,
‫که حلقه داخلی ‫تخم رو با گوگرد می بینیم,
‫این نشون میده که پوسته ‫سفت بوده یا نرم؟
‫به این تصویر نگاه کردیم,
‫می تونیم چین و نوسان ‫غیرمعمول رو ببینیم,
‫اگه یه تخم سفت بود,,,
‫انتظار دیدن نقاط ‫تیز و فرورفته رو داشتیم,,,
‫درست مثل یه تخم مرغ,
‫این کمک کرد تا بفهمیم تخم نرم بوده,
‫پس شاید مثل تخم یه لاک پشت بوده؟
‫کاملا درسته,
‫دایناسورها چنین تخمی نداشتن، نه؟
‫- بسیاری از دایناسورها تخم شون سفت بوده ‫- بله,
‫پس یه کشف جدید در مورد ‫تراسورهای عظیمه؟
‫کاملا درسته, چیزی که,,,
‫برای اولین بار داریم تاییدش می کنیم,
‫تراسورهای پرنده تخم هایی ‫مثل لاک پشت داشتن,
‫بله,
‫بیشتر شبیه خزنده ها بودن تا پرنده ها,
‫و همین می تونه بیشتر بهمون,,,
‫از محیطی که این تخم ها گذاشته می شدن بگه,
‫چقدر جالب, آره,
‫موجوداتی که تخم نرم میذارن ‫برای محافظت ازشون,,,
‫اونا رو دفن می کنن,
‫پس تراسورهای ماده احتمالا دنبال,,,
‫جاهایی مثل تانیس هستن ‫که تخم بذارن,,,
‫چون خاک شنی اینجا ‫اینقدر نرم هست,,,
‫که نوزاد بتونه خودش بیاد بیرون,
‫حالا تراسور باید مطمئن بشه,,,
‫که این حفره,,,
‫بی نقصه,
‫موفقیت!
‫اما هنوز تموم نشده,
‫تراسورها دو تخمدان داشتن,,,
‫و تخم های جفت میذاشتن,
‫اینجا در ساحل شنی,,,
‫بین رودخونه و این درختهای باشکوه,,,
‫حیات در تانیس به نظر ‫سرزنده و کامیاب بوده,
‫هیچوقت حوصله ی آدم سر نمی رفته,
‫اما تمام اینا قرار بوده عوض بشه,
‫زنجیره ی اتفاقات که منجر ‫به انقراض دایناسورها شده,,,
‫در فاصله ی دور ‫و در اعماق فضا شروع شده,
‫بیشتر دانشمندها فکر می کنن ‫در حلقه ای از گرد و غبار,,,
‫سنگ و صخره به اسم ‫کمربند سیارکی شروع شده,
‫معمولا جای آروم و ساکتیه,
‫اما تصور میشه در ‫میلیون ها سال پیش,,,
‫یه سنگ وارد یه مدار جدید شده,,,
‫و وارد مسیر انحرافی ‫به سیاره زمین شده,
‫رابرت داره تصویری شفاف,,,
‫از حیات در اواخر کرتاسه در تانیس می سازه,
‫و این تیم چند تا ردپای دیگه ‫پیدا کردن که خیلی خوب مونده,
‫پس این حیوانات واقعا ‫داشتن توی آب راه می رفتن؟
‫این موجودات در اصل,,,
‫کنار یه رودخونه بودن و داشتن می رفتن,,,
‫آب بخورن,
‫می دونی، حیوانات تمایل دارن ‫دور رودخونه جمع بشن,
‫این ردپا 30 سانتیمتر طول داره
‫پس فکر کنم این مال دایناسوری باشه,,,
‫که ما بهش میگین دایناسور منقار اردکی,
‫و در دوران کرتاسه خیلی زیاد بودن,
‫گیاهان منطقه رو می خوردن,,,
‫و خیلی بزرگ بودن و به 9 متر می رسیدن,
‫و بازم هست,
‫در این رد میشه دید که ‫تمام انگشت ها خیلی خوب موندن,
‫حتما میشه جلوی ‫انگشت ها اثر ناخن رو هم دید,
‫پس ناخن های کوچیک رفتن توی گل,
‫عاشق این یکی هستم,
‫این ردپای مورد علاقه ی رابرته,
‫سه تا انگشت داره,,,
‫و بیشتر درازه تا عریض,
‫پس به احتمال زیاد مال ‫یه دایناسور گوشتخوار بوده,
‫اینقدر خوب مونده که می تونین,,,
‫اثری که پنجه تیزش ‫گذاشته رو ببینین,
‫هل کریک معروفه به اینکه,,,
‫یه گوشتخوار مخصوص داشته، تی-رکس,
‫این ردپا برای یه تی رکس ‫بزرگسال زیادی کوچیکه,,,
‫اما احتمالش هست که ‫یه تی-رکس جوان اینو به جا گذاشته باشه,
‫رابرت اینو هم در تانیس پیدا کرده,,,
‫تاج یه دندان,
‫شکل و لبه ی دندانه دارش,,,
‫نشون میده که مال,,,
‫یه تی-رکس بالغ بوده,
‫آثار گازگرفتی رو استخوان های تی رکس,,,
‫نشون میده که اونا ‫تی -رکس های دیگه رو می خوردن,
‫و یه تی-رکس جوان شکار آسونی بوده,
‫اما نه این بار,
‫تعداد بسیار کمی از ‫ردپاها در هل کریک,,,
‫به شکل فسیل دراومدن,
‫پس اگه چند تا رو ‫در یه جا پیدا کنین,,,
‫مثل کاری که رابرت کرده,,,
‫میشه این فرض منطقی رو داشت,,,
‫که باید ردپاهای ‫بسیاری در همون نزدیکی باشن,
‫و این ایده تقویت میشه,,,
‫که دایناسورها و تراسورها ‫در تانیس مدت کوتاهی قبل از برخورد,,,
‫زندگی خوبی داشتن,
‫و اگه زندگی خوبی داشتن,,,
‫حتما تولید مثل هم می کردن,
‫فسیل های دایناسورهایی ‫شبیه به تی-رکس,,,
‫نشون میده که شاید ‫در یه لونه ی دایروی,,,
‫حدود 20 تا تخم می ذاشتن,
‫احتمالش هست که مثل کروکودیل ها,,,
‫تا حدی روی تخم ها رو ‫می پوشوندن تا گرم نگهشون دارن,
‫یه تی-رکس بدشانسی اورده,
‫اما تمام دایناسورها,,,
‫فاجعه ای در راه بوده,
‫در اعماق فضا، سیارک داشته نزدیک می شده,
‫سفرش اونو به مداری می رسونه,,,
‫که از سیاره همسایه مون، مریخ رد میشه,
‫اگه این دو به هم خورده بودن,,,
‫فاجعه ای روی زمین اتفاق نمی افتاد,
‫اما قرار نبوده اینطور بشه,,,
‫و سرنوشت زمین رقم زده شده,
‫با ادامه ی حفاری رابرت,,,
‫تصورش از اتفاقی که در تانیس افتاده,,,
‫بالاخره داره شکل ‫و شمایل حقیقی به خودش می گیره,
‫به نظر میاد که ساحل ‫شنی سرشار از زندگی بوده,
‫تی -رکس، ترایسراتوپ ها,,,
‫پستانداران کوچک,,,
‫در کنار ردپاهایی از بقیه ‫دایناسورها و تراسورها,,,
‫که همگی در یه منطقه ی کوچیک بودن,
‫فلس ها رو می بینی؟
‫آره, خدای من,
‫نگاه کردن بهش منو به هیجان میندازه!
‫بعد رابرت یه چیز ‫واقعا جالب توجه پیدا می کنه,
‫- ترک هایی که شکل گرفتن رو می بینی؟ ‫- نگاش کن
‫باید قبل از اینکه چسب بزنیم ‫حسابی زیرنظر بگیریمش,
‫چون داره آسیب پذیر میشه,
‫تقریبا یه موجود کامل,
‫برای بیرون اوردن ‫این قسمت، باید منجمدش کنیم,
‫رابرت قراره دست ‫به یه کار خطرناک بزنه,
‫آروم، شروع کن
‫برای سالم بیرون اوردن فسیل,,,
‫با نیتروژن مایع منجمدش می کنن,,,
‫که تقریبا دماش منفی 200 درجه س,
‫مراقب پاهات باش,
‫لورن، نگران شکنندگی این یکیم,
‫اون چکش رو بردار, ‫با چکش چند تا ضربه روش بزن,
‫باشه, پنج سانتیمتر برو اونطرف, خوبه,
‫- داره شل میشه, آره ‫- باشه، شل شد,
‫باید این سنگ رو یه تیکه بیاریم بیرون,
‫یک، دو، سه,
‫آخ جون!
‫- موفقیت کامل, ‫- موفقیت کامل,
‫از این روش در باستان شناسی,,,
‫برای بیرون اوردن ‫بقایای انسانی استفاده میشه,
‫اینقدر وقت داریم ‫تا با خود فسیل کار کنیم,,,
‫و خرابش نکنیم,
‫و خوشحالتر از این نمیشم,
‫و موجودی که رابرت پیدا کرده چیه؟
‫یه لاک پشت,
‫این فسیلیه که حالا تر و تمیز شده,
‫از کنار گذاشته شده,
‫اینجا میشه طرح لاکش رو دید,
‫شکل لاک و لبه های پریده اینجا,,,
‫بهمون میگه که یه لاک پشت باینید بوده,
‫لاک پشت باینیدی رابرت بسیار شبیه,,,
‫لاک پشت های کوتر امروزی بوده,,,
‫و در همون محیط آب شیرین زندگی می کرده,
‫برای یه لاک پشت، تانیس ‫محلی ایده آل بوده,
‫آب گرم و کم عمق داشته,
‫کلی غذا داشته,
‫و کلی جای امن داشته تا خودش رو,,,
‫در آفتاب اواخر کرتاسه گرم کنه,
‫فسیل لاک پشتی که رابرت ‫پیدا کرده تقریبا کامل شده,
‫این زیر لاک پشته,,,
‫و این ماده قهوه ای که اینجاست ‫چوب فسیل شده س,
‫انتهای چوبی که از بدنش رد میشه,,,
‫و اینجا میاد بیرون,
‫پس شواهد نشون میده,,,
‫که این لاک پشت به سیخ کشیده شده,
‫پایانی خشن برای بسیاری از ‫موجوداتی که,,,
‫در لایه سنگ های پوک تانیس پیدا شدن,
‫وقتی به حیوانات و گیاهانی که,,,
‫در رسوبات تانیس ‫حفظ شدن نگاه می کنم,,,
‫و ردپاهای زیرش رو می بینم,,,
‫تصویری از یه زیست بوم ‫خیلی پویا رو می بینم,,,
‫که دایناسورهای بسیاری داشته و ‫در یه جای خیلی، خیلی مناسب زندگی می کردن,
‫بعد از ده سال حفاری,,,
‫حالا اینقدر مدرک کافی وجود داره تا,,,
‫بیشتر داستان تانیس,,,
‫و موجوداتی که اینجا زندگی ‫می کردن رو تعریف کرد,
‫رابرت کلی فسیل پیدا کرده، انگار,,,
‫حتی در پایان دوران کرتاسه,,,
‫تانیس سرشار از حیات بوده,
‫پر از خزندگان بزرگ که سیاره رو,,,
‫به مدت بیش از 150 ‫میلیون سال فتح کرده بودن,
‫غیرممکنه بشه فهمید سلطه ی اونا,,,
‫تا کی ادامه پیدا می کرد,,,
‫چون تمام اینا به پایانش نزدیک شده بود,
‫برخورد سیارک,,,
‫در جایی که الان به شبه جزیره ‫یوکاتان در مکزیک معروف است,
‫بهش میگن سیارک چیکشلوب,,,
‫اسم نزدیکترین شهر ‫به مرکز برخورد رو براش انتخاب کردن,
‫هر موجود زنده ای که در ‫فاصله 1500 کیلومتری برخورد بود,,,
‫با انفجار نابود شد,
‫اما چه تاثیری روی تانیس داشته,,,
‫که نزدیک به 3 هزار کیلومتر دورتر بوده؟
‫برای فهمیدن این موضوع,,,
‫رابرت دنبال سرنخ هاییه که ‫شاید تانیس رو,,,
‫به روز برخورد سیارک ربط بده,
‫یکم چوب داریم,,,
‫و روی تمام این چسبیده ‫و جزیی ازش شده,,,
‫و لاشه ی ماهی ها رو داریم,
‫باشه
‫این دم خیلی قشنگ مونده,,,
‫این ماهی خیلی خوشگل میشه,
‫پس بخشی از کاری که ‫الان داریم می کنیم,,,
‫اینه که بیشتر بکنیم,,,
‫و دنبال عناصر خاص ‫در این توده از لایه مرگ باشیم,
‫برخی از شواهدی که تا الان پیدا کرده,,,
‫داخل خود ماهی ها پنهان شده,
‫از بسیاری از جهات یه ‫عمل جراحی روی یه ماهی,,,
‫از دوران کرتاسه س، ‫پس جراحیش می کنیم,
‫رابرت باید جمجمه ی این ماهی رو باز کنه,
‫و با احتیاط زیاد، می خوایم اینو,,,
‫از بقیه ماهی جدا کنیم
‫باشه,
‫بفرما,
‫ماهی رو باز می کنیم,
‫یه مورچه هم اونجا رو خونه ی خودش کرده,
‫و زیباست، نگاش کنین,
‫باشه، اینجا دستگاه ‫تنفسی ماهی رو داریم,
‫اینا رشته های عصبی هستن ‫که به آبشش ها وصل شدن,
‫و بین این رشته ها,,,
‫خوشه هایی از این اجسام گرد رو می بینیم,,,
‫اینا گوی های خارجی هستن,
‫گوی های خارجی توپ های ریزی ‫هستن که زمان سنگ مذاب بودن,
‫ممکنه مدرک چیزی باشن ‫که رابرت در موردش شک داره,,,
‫که موجودات اینجا,,,
‫در روز برخورد سیارکی مردن,
‫این گوی های خارجی ‫آخرین نور روز رو وقتی دیدن,,,
‫که 66 میلیون سال پیش ‫به هوا پرتاب شدن,
‫بعد از برخورد یه سیارک بزرگ,,,
‫مخلوطی از سنگ مذاب و تبخیر شده,,,
‫به فضا پرتاب شده,
‫در فضا خنک شده,,,
‫جامد شده و به شکل ‫قطرات شیشه ای ریز درمیان,
‫برخی به بیشتر در فضا به پیش میرن,
‫اما بیشترشون با جاذبه ‫به سمت زمین برمی گردن,
‫بعد از یه برخورد سیارکی بزرگ,,,
‫تریلیون ها گوی خارجی ‫از آسمون به زمین افتادن,
‫بعدش در طی میلیونها سال,,,
‫فشار و واکنش های شیمیایی زمین,,,
‫بیشتر اونا رو به گل رس تبدیل می کنه,
‫شبیه چنین چیزی هستن,
‫پس پیدا کردن گوی های در ‫آبشش های یه ماهی,,,
‫کاری که رابرت در تانیس انجام داده,,,
‫نشون میدم که ماهی اونا رو خورده,,,
‫وقتی گوی ها هنوز در حال سقوط کردن بودن,
‫پس این موجودات ممکنه,,,
‫در زمان برخورد سیارک مرده باشن,
‫وقتی رابرت شروع می کنه ‫به گشتن دنبال گوی های خروجی,,,
‫بیشتر و بیشتر پیدا می کنه,,,
‫و متوجه یه لایه ضخیم ‫و پوک سنگ در تانیس میشه,,,
‫که پر از اوناست,
‫خب، این ماده خیلی,,, ‫خدای من، این یکی رو ببین,
‫اینا واقعا خوشگلن
‫گوی های خارجی مثل این,,,
‫بهمون اثر انگشتی از ‫جایی که اومدن میدن,
‫اگه این گوی ها به,,,
‫برخورد چیکشلوب ربط پیدا کنن,,,
‫اونوقت تمام لایه پوک ممکنه پر از ‫شواهد اتفاقی باشه,,,
‫در روز برخورد سیارک اتفاق افتاده,
‫این یکی خوبه,
‫اون یه گوی کوچیکه؟
‫برای اثبات این مورد,,,
‫رابرت باید یه گوی رو ‫پیدا کنه که تبدیل به گل نشده,
‫خدای من، یه گوی زیباست,
‫باشه,
‫تکه های کوچیک ماده نارنجی,,,
‫که رابرت و لورن دارن حفاری شون می کنن,,,
‫شاید بتونن کمک کنن,
‫اونا کهربا هستن,
‫اگه چیزی در اون دوران ‫در هوا پرواز می کرده,,,
‫اینجا گیر می افتاده,
‫کهربایی که جمع می کنن ‫زمانی صمغ چسبناکی بوده,,,
‫که از تنه ی درختان اواخر ‫کرتاسه بیرون می زده,
‫راهی برای درخت تا از خودش محافظت کنه,,,
‫مثل پوستی که روی یه زخم تشکیل میشه,
‫هر چیزی که صمغ دورش رو ‫بگیره، در کپسول زمان,,,
‫کهربا منجمد خواهد شد,
‫اگه یه گوی سالم رو ‫در کهربا پیدا کنن,,,
‫میشه تحلیلش کرد,,,
‫تا ببینن از برخورد ‫سیارک چیکشلوب اومده یا نه,
‫پس در این دسته,,,
‫خیلی شانس اوردیم که,,,
‫به دو تا گوی کاملا دست نخورده برخوردیم,
‫این گوی می تونه یه چیز معرکه باشه,
‫مدرک به خوبی برای تحلیل ‫سرنخ های شیمیایی حفظ شده,
‫اگه اینطور باشه,,,
‫می تونه تانیس رو مستقیم ‫به برخورد چیکشلوب و,,,
‫آخرین روز دایناسورها ارتباط بده,
‫برای تحقیق رابرت,,,
‫به دایموند لایت سورس رفته,,,
‫تا با پرفسور تاریخ طبیعی، فیل منینگ,,,
‫از دانشگاه منچستر صحبت کنه,
‫روی گوی های پیدا شده در آمریکا,,,
‫آزمایش های اولیه رو انجام دادن,
‫تا حالا چی پیدا کردین؟
‫این گوی های شیشه ای,,,
‫حباب هایی از مواد ‫مذابی هستن که در محل برخورد بودن,,,
‫و نشونه های شیمیایی دارن که ‫نشون میده از کجا اومدن,
‫چون اگه یه سیارک به زمین بخوره,,,
‫زمینی که بهش خورده رو ذوب می کنه,,,
‫اما همچنین اون شیشه,,,
‫یکم از مواد سیارک رو به خودش می گیره,
‫و همین به شما یه اثر انگشت ‫زمین شناختی منحصربه فرد میده,
‫وقتی اسکنش کردیم می تونیم ببینیمش,,,
‫و داریم گوی هایی از ‫مناطق دیگه در داکوتای شمالی می بینیم,,,
‫می تونیم یه خط پایه داشته باشیم,,,
‫تا این مواد خارجی چه ‫شکلی باید باشن وقتی,,,
‫از دهانه ی چیکشلوب اومده باشن,
‫و می تونی هر عنصر و نسبت,,,
‫اون عنصر رو ببینی,
‫و وقتی به تانیس ‫نگاه می کنیم، تطابق کامل داره,
‫خب، کاملا روی هم می افتن,
‫پس فکر کنم این مدرک قدرتمندیه,,,
‫که از ارتباط تانیس و ‫چیکشلوب حمایت می کنه,
‫و این یافته ها چه معنایی,,,
‫برای بقیه فسیل هایی که ‫در تانیس پیدا کردی داره؟
‫این اطلاعات برای تمام منطقه حیاتیه,,,
‫چون وقتی این ارتباط رو داشته باشی,,,
‫و بدونی چه تاثیری روی تانیس داشته,,,
‫اونوقت در اصل هر ‫جسمی که در اون مکان هست رو می شناسی,,,
‫تمام حیوانات گیاهان ‫و تمام چیزهایی که در اون رسوبات,,,
‫دفن شدن,,,
‫به آخرین روز دوران کرتاسه ارتباط دارن,
‫و سینکروترون اینجا در انگلستان,,,
‫چیزی رو آشکار می کنه که ‫از این هم جالبتره,
‫این داره یه اسکن زیبای ‫سینکروترون از نصف,,,
‫یه گوی رو نشون میده,
‫شیشه یه اثر انگشت ‫زمین شناختی خوبه,,,
‫و کلسیم، یکم آهن,,,
‫و استرانتیوم داریم,,,
‫اما وقتی به تمامش نگاه می کنیم,,,
‫یه چیز کاملا غیرمنتظره می بینیم,
‫این تمام گوی شماست,
‫این چیه؟
‫توی این عکس، ‫یه تیکه بسیار مهم داریم,
‫یه ذره ریز اونجا بود,
‫پس اسکنش می کنیم,
‫و آهن بسیار زیادی داره,
‫اینجا، کرومیوم داریم، ‫مقدار کرومیوم به اوج می رسه,
‫اینطرف، مقدار زیادی نیکل داریم,
‫و فراوانی آهن، نیکل و کرومیوم,,,
‫همه در کنار هم,,,
‫با چیزهایی که در یه ‫شهاب سنگ می بینین تطابق داره,
‫با چیزی که معمولا در این ‫منطقه پیدا میشه جور درنمیاد,
‫پس این ماده از فضا اومده؟
‫اگه قرار بود همه چیزو پودر کنی,,,
‫و توی یه گوی از ‫شهاب سنگ بذاریش,,,
‫دقیقا همینطوری می شد,
‫ممکنه یه تیکه از سیارک چیکشلوب باشه,
‫یه تیکه از گلوله ای که ‫دایناسورها رو کشت,
‫نه!
‫رابرت ممکنه,,,
‫تکه ای خود سیارک رو ‫در تانیس پیدا کرده باشه,,,
‫مدرک فیزیکی که این منطقه رو ‫به برخورد چیکشلوب ربط میده,
‫اما تانیس تقریبا 3 هزار کیلومتر,,,
‫از محل برخورد سیارک فاصله داشته,
‫پس دقیقا چطوری باعث ‫مرگ این موجودات شده؟
‫برای جواب دادن به این سوال,,,
‫رابرت در حال جستجوی ‫توده ی لایه مرگه,
‫همینجا، یه توده در ‫هم تنیده از ماهی ها رو داریم,
‫یه ماهی اینجاست، ‫یه سگ ماهی دیگه اینطرفه,,,
‫زیر جسد یه ماهی دیگه س,
‫یه سگ ماهی دیگه اینطرفه,,,
‫زیر این چوب هم هست ‫و همینطوری ادامه داره,
‫و سرش به اون چوب خورده,,,
‫و در زاویه 90 درجه ‫رو به پایین قرار گرفته,
‫رابرت توده در هم تنیده از ‫موجودات فسیل شده و چوب ها رو کشف کرد,,,
‫که گوی ها احاطه شون کرده بودن,,,
‫و بهم مچاله شده بودن و ‫به این مخلوط مربای چوب میگن,
‫یه نظریه داره که میگه موجودات,,,
‫با یه موج بزرگ آب ‫به سمت مرگ کشیده شدن,,,
‫و به سرعت در رسوبات دفن شدن,,,
‫به خاطر همین اینقدر خوب موندن,
‫اما چی باعث این موج شده؟
‫یه نظریه میگه یه سونامی بوده,
‫سیارک به دریا خورده,
‫مطالعات اخیر نشون میده,,,
‫شاید باعث ایجاد موجی به ‫ارتفاع یک و نیم کیلومتر شده باشه,
‫ارتفاع موج به تدریج کاهش پیدا کرده,,,
‫و در اقیانوس ها پخش شده,
‫در اواخر کرتاسه,,,
‫آمریکای شمالی با یک ‫دریای باریک به اسم,,,
‫راه دریایی داخلی غربی ‫جدا شده بود,
‫سونامی ممکنه تا اینجا,,
‫و به سمت تانیس رسیده باشه,
‫اما یه سوال بزرگ در مورد ‫نظریه سونامی وجود داره,
‫زمانبندی,
‫اون کدوم ماهیه؟
‫- یه نمونه جدیده, ‫- جدیده, آره,
‫اگه سونامی یه ماهی رو کشته,,,
‫باید موقعی رسیده باشه,,,
‫که گوی های خارجی داشتن سقوط می کردن,,,
‫چون گوی ها در آبشش های ماهی پیدا شدن,
‫پس چقدر قبل از برخورد ‫گوی ها به تانیس رسیدن؟
‫فکر کنین این توپ آلومینیومی ‫یه تیکه از مواد خارجی باشه,,,
‫که از دهانه جدا شده, مسیر ‫یه سهمی رو طی می کنه,,,
‫از دهانه به بیرون پرتاب میشه,,,
‫و در این مورد در تانیس فرود میاد,
‫اگه فاصله ی بین خودم,,,
‫و فرود بدونیم، و اگه ‫اندازه ی اون توپ رو بدونیم,,,
‫با دقت می تونیم محاسبه کنیم ‫چقدر طول می کشه تا به اونجا برسه,
‫نتیجه غافلگیرکننده س
‫رابرت و تیمش محاسبه کردن,,,
‫که این گوی های خارجی بین,,,
‫‏13 دقیقه تا 2 ساعت ‫بعد از برخورد روی تانیس فرود اومدن,
‫اگه یه موج ماهی ها رو کشته,,,
‫باید در عرض دو ساعت ‫به تانیس رسیده باشه,
‫اطلاعات سونامی اخیر نشون میده,,,
‫حتی یه موج قدرتمند هم ‫به زمان بیشتری نیاز داره,,,
‫تا تقریبا 3 هزار کیلومتر ‫رو از محل برخورد,,,
‫تا تانیس طی کنه,
‫پس اگه سونامی نبوده,,,
‫چی باعث یورش آب به تانیس شده؟
‫پرفسور استاین باندویک یه ‫متخصص در زمینه سونامی هاست,
‫تنگه های نروژ خیلی خاص هستن,
‫کوه های بلندی داریم که ‫اطراف آب ها رو گرفتن,
‫پس آب معمولا خیلی آرومه,
‫در 2011، یه اتفاق بسیار عجیب افتاد,
‫آب تنگه با شدت ‫زیاد شروع به حرکت کرد,
‫ارتفاع آب به اندازه ‫یک و نیم متر زیاد شد,,,
‫مثل یه گرداب بزرگ که ‫آب رو به تلاطم دراورده باشه,
‫یکی گفت که تنگه داره می جوشه,
‫خبرش پخش شد,,,
‫که زلزله ای در 8 هزار کیلومتر ‫دورتر در ژاپن اتفاق افتاده,
‫یه خبرنگار از روزنامه محلی بهم زنگ زد,,,
‫و گفت که مردم امواجی می بینن,,,
‫اینجا در این تنگه ها,
‫یه فیلم از امواج گرفتم,
‫بلافاصله دیدم شبیه ‫یه موج سونامی هستن,
‫پس چند ساعت بعدش در بعد از ظهر,,,
‫می تونین ببینین که تنگه کاملا آرومه,
‫اما در ساحل اینجا,,,
‫می تونین جلو و عقب رفتن آب رو ببینین,,,
‫و هیچکس چنین چیزی رو ندیده بود,
‫و بعضیا خیلی ناراحت شدن و ترسیدن,
‫زلزله ای به اندازه 9 شمال شرقی ‫ژاپن، در نزدیکی فوکوشیما رو,,,
‫نابود کرده بود,
‫اما چطور این زلزله روی تنگه ای ‫در چنین فاصله دوری اثر گذاشته بود؟
‫پس هیچکس در نروژ این زلزله رو حس نکرد,,,
‫اما می تونستم ببینم که زمان,,,
‫رسیدن امواج به اینجا در تنگه تطابق داره,
‫سرانجام، استاین و تیمش فهمیدن,,,
‫که این شاید به امواج ‫زلزله ربطی داشته باشه,,,
‫امواج انفجاری که با سرعت ‫در طول زلزله در زمین,,,
‫جابه جا میشن,
‫پس فقط 12 دقیقه طول کشیده تا اولین موج,,,
‫زلزله ژاپن این همه راه رو طی کنه,,,
‫تا به غرب نروژ برسه,
‫پس امواج زلزله بودن,,,
‫که باعث شدن آبی که ‫معمولا در این تنگه آرومه,,,
‫با تلاطم زیاد به عقب و جلو بره,
‫فکرشو بکنین، از نظر علمی شگفت انگیزه,
‫ممکنه اتفاقی مشابه در تانیس افتاده باشه؟
‫یه موج بزرگ از سمت شمال غربی اومده,,,
‫برای فهمیدن این مسئله,,,
‫پرفسور ژئوفیزیکدان مارک ریچاردز,,,
‫چندین ساله که تانیس رو برای ‫مطالعه زیر نظر داره,
‫با رابرت همکاری می کنه تا کشف کنن,,,
‫چی باعث افزایش سطح آب در اینجا شده,
‫سونامی نمی تونه در ‫کمتر از 12 دقیقه برسه اینجا,
‫اما امواج زلزله که از ‫محل برخورد در یوکاتان,,,
‫به داکوتای شمالی رسیدن، ‫خیلی سریع حرکت می کنن,
‫در اواخر کرتاسه، راه آب داخلی غربی,,,
‫که آمریکای شمالی رو تقسیم کرده ‫می تونسته از مجموعه ای از رودخونه ها,,,
‫به تانیس وصل بشه,
‫اگه آب بسیار زیادی داشته باشین,,,
‫مثل راه آب داخلی غربی,,,
‫و اگه بتونی به نوسان درش بیاری,,,
‫می تونی یه موج بزرگ آب درست کنی,,,
‫که به این رودخونه در تانیس برسه,
‫پس امواج زلزله ناشی از ‫برخورد می تونسته باعث,,,
‫افزایش سطح آب در ‫سیستم رودخونه ای تانیس بشه,
‫امواج زلزله اینقدر سریع به اینجا می رسن,,,
‫که رودخونه ی تانیس رو دربر بگیرن,,,
‫این منطقه رو درست در ‫زمانی زیر آب ببرن که,,,
‫این گوی ها هنوز دارن ‫از آسمون به زمین می ریزن,
‫موج مرموز,,,,
‫و لایه ضخیم خاک پوک حل شدن,
‫امواج زلزله که در سرتاسر زمین پخش میشن,,,
‫می تونسته باعث ایجاد امواج ‫قدرتمند آب در تانیس بشه,,,
‫احتمالا گل و موجودات آبی,,,
‫مثل آمونیت ها رو از ‫راه آب داخلی غربی اورده,,,
‫همه شونو در ساحل شنی تانیس ‫به جا گذاشته و همه چیزو دفن کرده,,,
‫همزمان گوی ها هم از آسمون افتادن,
‫در طول میلیون ها سال,,,
‫گل تبدیل به لایه ای پوک از سنگ میشه,
‫و زیبایی تانیس همینه,
‫چیزی که می بینین,,,
‫در واقع ضبط شده ی,,,
‫‏45 دقیقه تا یک ساعت و نیم ‫آخر دوران کرتاسه ست,
‫اگه انقراض دایناسورها یه جرم بود,,,
‫کارآگاهی که مشغول حلش بود ‫مدارک زیادی در اختیار می داشت,
‫می دیدن که سیارک,,,
‫در زمان و مکان مناسب بوده,
‫می دیدن که هیچ دایناسوری,,,
‫بعد از برخورد زنده نمونده,
‫یه تیکه از سلاح قتل رو خواهند داشت,,,
‫که یه تیکه از سیارک باشه,
‫اما یه چیز بسیار مهم رو کم دارن,,,
‫یه جسد,
‫هیچکس تا حالا فسیل ‫دایناسوری رو پیدا نکرده,,,
‫که به خاطر اثرات برخورد ‫سیارک کشته شده باشه,
‫اما رابرت قسمتی از ‫یه ترایسراتوپ پیدا کرده,,,
‫که در لایه پوک تانیس بود,
‫پس ممکنه این بقایای,,,
‫دایناسوری باشه که اون روز مرده؟
‫هنوز در مورد شاخ شک دارم,
‫می خوام شاخ رو سر جاش نگه دارم,
‫فکر کنم اگه برش می داشتی,,,
‫حداقل این بخش رو برمی داشتی,,,
‫می دیدیم که زیرش چه خبره,
‫جدی؟
‫برای مطمئن شدن، تیم باید ‫علت مرگ رو تشخیص بده,,,
‫که وقتی فقط یه تیکه ‫پوست دارین کار خیلی سختیه,,,
‫و باید یه شاخ رو هم دربیارین
‫این همون شاخه بعد ‫از اینکه تمیزش کردن,
‫تیم به خصوص به خطوطی ‫که اینجا هستن علاقه داره,
‫و فهمیدن که شکستگی,,,
‫از وسط شاخ رد میشه,
‫پس به جای اینکه در اثر برخورد بمیره,,,
‫با خودشون گفتن که شاید ‫در یه مبارزه کشته شده باشه,
‫اما وقتی با جزییات بیشتری ‫شکستگی ها رو نگاه کردن,,,
‫نشانه هایی از رشد ‫جدید استخوان رو دیدن,
‫که نشون میده استخوان ‫شروع به ترمیم کرده,
‫پس به نظر می رسید که ‫ترایسراتوپ از اتفاقی که,,,
‫شاخش رو شکسته زنده مونده,
‫ممکنه این ترایسراتوپ تا روز,,,
‫برخورد زنده مونده باشه؟
‫تیم شواهدی از جمله ‫برآمدگی در پوست رو پیدا کردن,,,
‫که نشون می داد زیر پوست ‫بافت در حال فاسد شدن بوده,
‫این یعنی جسدش قبل از اینکه دفن بشه,,,
‫و زیر گل و لای حفظ بشه، ‫در حال پوسیدن بوده,
‫پس به نظر میاد که ‫این دایناسور در اثر برخورد,,,
‫سیارک نمرده,
‫شاید در ماه های قبل از برخورد,,,
‫شاخ شکسته ترایسراتوپ رو,,,
‫در برابر رقباهاش ضعیف کرده,
‫و شاید همین منجر به گرسنگیش شده,
‫رابرت هنوز هم شواهد مستقیم,,,
‫از دایناسوری که توسط ‫سیارک کشته شده رو پیدا نکرده,
‫الان این همه استخوان روی زمین داریم,
‫اما تنها چیزی که رویاشو داریم,,,
‫پیدا کردن یه دایناسوریه,,,
‫که در روز برخورد مرده باشه,
‫و آب و هوا هم به ‫جستجوش کمکی نمی کنه,
‫ردپای سه تایی از بین رفته,
‫آره، خیلی گوشه بوده,
‫ببین، پر از گل شده, ‫پر از گل و آب شده,
‫مشکل اینه که خیسه, ببین,
‫می بینی، اگه مراقب نباشیم، ‫ردپا رو از دست میدیم,
‫و این بزرگترین ردپای ‫سه تایی که داریم,
‫مناطقی رو می بینم که ‫الان میشه بهشون چسب زد,
‫تیم داره با سرعت ‫ردپاها رو خالی می کنه,,,
‫بهمراه با چندین فسیل ماهی,,,
‫که در یک جا با هم مخلوط شدن، ‫قبل از اینکه طوفان اونا رو بشوره و ببره,
‫زمان خیلی کمی داریم,
‫این فسیلها باید همین الان دربیان,,,
‫وگرنه بارون خراب شون می کنه,
‫اما بعد رابرت به چیزی می رسه,,,
‫که شکل خیلی غیرعادی داره,
‫میره اونجا,
‫اونجا چه خبره؟
‫مطمئنیم که کروکودیل نیست؟
‫- کروکودیل نیست, ‫- نه,
‫درسته، بذار این تیکه رو بردارم,
‫از بالا بهش نزدیک میشم ‫و بعد می چرخونمش,,,
‫و از اون خط جدا میشه,
‫این پوسته,
‫- واقعا پوسته, ‫- خدای من,
‫نه، نه، نه، نه, ببینین، ببینین,
‫به این الگو نگاه کن,
‫تا حالا چنین فلس های ‫درازی دیده بودی، دیو؟
‫خیلی عجیبه, شبیه پوست پرنده ها,
‫فقط مراقب باش,
‫خدای من, دوباره داره عوض میشه,
‫- دوباره داره عوض میشه, ‫- خدای من,
‫برای اولین بار بعد از 66 ‫میلیون سال داریم می بینیمش,
‫فکر کنم یه دایناسور پیدا کردیم,
‫فسیل یه دایناسور!
‫و برخلاف ترایسراتوپ ها,,,
‫در لایه مخلوط یا ‫همون لایه مرگ قرار داره,,,
‫توسط ماهیانی احاطه شده ‫که توی آبشش شون گوی ها پیدا شد,
‫این شگفت انگیزترین چیزیه ‫که می تونستیم تصورش رو بکنیم,
‫بهترین سناریوی ممکنه,
‫داریم لایه مرگ که ‫پر از ماهی شده رو حفاری می کنیم,,,
‫که به خاطر افزایش آب ‫ناشی از برخورد بوجود اومده,,,
‫و بقایای دایناسور پیدا کردیم,
‫تنها چیزی که همیشه ‫می خواستیم در این مکان پیدا کنیم,,,
‫و اینجا پیداش کردیم,
‫اصلا باورم نمیشه, ‫نمی تونم در ذهنم هضمش کنم,
‫نه، با این کشف واقعا به حیرت اومدم,
‫واقعا قلبم داره از ‫سینه م می زنه بیرون,,,
‫مونده بودم که چی اون پشته,,,
‫در چند سانتیمتری جایی که بیرون زده بود,
‫اون پشت چی منتظر ماست؟
‫بیارش بیرون,,,
‫این,,,
‫تیم به حفاری ادامه میده,
‫فلس ها دوباره در اینطرف بزرگ میشن,
‫پس ممکنه قفسه سینه باشه,,,
‫ممکنه دنده هایی باشه که خم شدن,
‫یه چیزی اینجاست,
‫- سفته, ‫- یکم دیگه استخوان,
‫درست کنار پوست استخوان قرار داره,
‫آره، یه مفصل اینجاست,,,
‫و یا مربوط به لگن بوده یا شونه,
‫بعد از ساعت ها کار طاقت فرسا,,,
‫و می تونیم از ران حیوان بریم بالا,
‫این زانوست,
‫و بعدش ماهیچه های ساق پا,,,
‫دایناسور رو می بینیم که بیرون زدن,,,
‫و بعد به استخوان قوزک می رسی,,,
‫و اینها استخوان ها پا هستن,
‫ناخن داریم که نوک ‫انگشت های پا هستن,
‫یه پا که خیلی خوب سالم مونده,,,
‫کاملا سالم و با پوست پوشیده شده,
‫پای کامل یه دایناسور,
‫در عجیب ترین رویاهام,,,
‫هرگز انتظار پیدا کردن پای ‫یه دایناسور در این منطقه رو نداشتم,
‫آره, تازه پوست و بافت هم داشته باشه,
‫واقعا به نظر میاد ‫لحظه ی حساسیه,
‫شبیه بوقلمون عید شکرگزاریه,,,
‫همینطوری افتاده روی زمین,
‫و این فلس عجیب ‫روی ران حیوان بوده,,,
‫که تا حالا هرگز روی ‫یه دایناسور ندیده بودیمش,
‫خب، تسلوسور هیچ ‫ابزار دفاعی نداره,,,
‫پس باید یه جوری استتار می کردن,
‫نکته ی خوبی گفتی,
‫پس ممکنه یه جور الگو ‫برای استتار بوده باشه,
‫رابرت فکر می کنه جسد ‫مورد نظر رو پیدا کرده,,,
‫دایناسوری که شاید شاهد,,,
‫برخورد فاجعه بار بوده,
‫فسیل های دایناسور از آخرین سالهای,,,
‫دوران کرتاسه پیدا نشده,
‫و معلوم نبود که اونا منقرض شدن,,,
‫یا افت کردن یا چه اتفاقی افتاده,
‫پس یه جورایی غایب بودن,
‫و این جواب اون سوال رو میده,
‫پس هنوز دایناسورها وجود داشتن؟
‫خب، بله، احتمالا این ‫یکی در اون اتفاق مرده,
‫برای چنین ادعاهای بزرگی، ‫رابرت به اثبات نیاز داره,
‫پای دایناسور رو به لندن اورده,,,
‫تا نظر یکی دیگه رو بپرسه,,,
‫و بعد اینجا میشه جای انگشت ها رو دید,
‫تمام این فلس های ‫زیبا رو می بینیم که ردیف شدن,
‫از پرفسور پاول برت,,,
‫یه متخصص در زمینه ی ‫دایناسورهای شبیه پرندگان,,,
‫از موزه ی تاریخ طبیعی,
‫خب به نظر شما این چی ممکنه باشه؟
‫وقتی به پا نگاه می کنیم، پنجه داره,,,
‫مثل پنجه هایی که در دایناسورهای ‫چابک، دونده و دوپایی می بینیم,,,
‫که گیاهخوار هستن,
‫می تونیم چیزهایی مثل ‫ترایسراتوپ ها رو کنار بذاریم,,,
‫بخشی به خاطر اینکه بزرگ و حجیم نیست,
‫و اندازه ی پاها هم,,,
‫با بقیه گیاهخوارانی ‫که می بینیم فرق دارن,,,
‫که به نسبت قوزک درازی داره,,,
‫و قلم پاش نسبت به ‫استخوان رانش درازه,
‫پس این احتمالات رو کنار میذاریم,,,
‫چیزی که برامون مونده,,,
‫حیوانی که بهش میگن تسلوسور,
‫تسلوسور ها نزدیک ‫رودخونه ها زندگی می کردن,,,
‫جایی که پوشش گیاهی ‫غنی برای تغذیه داشتن,
‫دندون های برگ شکل داشتن,,,
‫که بین گیاهخواران رایج بود,,,
‫و پنجه هایی که رو ‫پاهای جلویی داشتن,,,
‫که برای کندن عالی بود,
‫اما تسلوسور رابرت چطوری مرده؟
‫ممکنه یه دایناسور دیگه کشته باشدش؟
‫احتمالش هست,
‫به نسبت حیوان شکننده ایه,
‫و سرعت زیادش,,,
‫دفاع اصلیش در برابر شکارچیان بزرگی ‫بوده که در کنارش زندگی می کردن,
‫پس، برای فرار از دست یه تی-رکس گرسنه,,,
‫اولین خط دفاعی تسلوسور,,,
‫فرار کردن بوده,
‫اما شاید یه حقه دفاعی دیگه داشته,
‫چون کنار رودخونه ها زندگی می کردن,,,
‫امکانش هست تسلوسورها ‫توانایی شنا کردن داشتن,
‫به نظر من که مدرکی وجود نداره,,,
‫که نشون بده این حیوان شکار شده,,,
‫هیچ رد دندان واضحی نمونده,,,
‫یا اثری از دندون های گوشتخوارها نیست,,,
‫که نشون بده خورده شده,
‫پس به نظر شما چطور مرده؟
‫وقتی مرده هم هیچگونه ‫بیماری بدی هم نداشته,,,
‫چون می بینیم که ‫استخوان ها به نظر سالم میان,
‫پس این حیوان احتمالا,,,
‫زندگی سالمی داشته ‫که این اتفاق براش افتاده,
‫ممکنه این قربانی برخورد سیارک باشه؟
‫به نظرم کاملا ممکنه,
‫راستش این استخوان شونه س,,,
‫و این استخوان در یه حیوون زنده,,,
‫باید خیلی اینطرفتر باشه,
‫و به طور مشابه، این ‫استخوانی که اینجاست,,,
‫باید یک سوم در جهت,,,
‫دم باشه، شاید نصفی پایینتر ‫از جایی که هست,
‫پس یه جورایی این دو ‫استخوان بهم وصل شدن,
‫پس شاید این حیوان ‫با شدت پرت شده,
‫علت های مرگ بسیاری رو,,,
‫برای این حیوان حذف کردیم,
‫پس ممکنه این حیوان,,,
‫اونجا بوده، پرت شده,,,
‫و در اون رودخونه مرده,,,
‫که ناشی از برخورد سیارک بوده,
‫خب، دقیقا قابل مقایسه,,,
‫با اجساد انسان هاییه که در پومپی پیدا شد,
‫چون خیلی سریع دفن شده ‫بسیار شباهت داره,
‫بله, و تقریبا به همون اندازه مهیجه,
‫کاملا درسته,
‫به اندازه یه چشم بهم زدن,,,
‫در انتهای کرتاسه وقت دارین,,,
‫همه چی به تاریخ می پیونده و,,,
‫آماده ای تا بیرون اورده بشی,
‫بعد از سالها تحقیق,,,
‫رابرت اطلاعات بسیار زیادی,,,
‫در مورد موجوداتی که در ‫تانیس زندگی کردن به دست اورده,,,
‫و می دونه بسیاری از اونا ‫در اون روز سرنوشت ساز زنده بودن,,,
‫که اون سیارک سیاره ی ما رو نابود کرده,
‫اما دقیقا چطوری مردن؟
‫یافته های رابرت حالا بهمون ‫اجازه میده داستان اون روز بگیم,,,
‫و بالاخره به اون سوال جواب بدیم,
‫یکی از مهمترین روزهای تاریخ زمین,,,
‫احتمالا مثل بقیه روزهای ‫اواخر بهار شروع شده,
‫فصل رو می دونیم چون رابرت ‫فسیل های ماهیان جوانی رو پیدا کرده,,,
‫که در اون فصل سال به ‫اندازه مشخصی می رسن,
‫که با شواهد پیدا شده,,,
‫توسط دانشمندان دیگه تطابق داره,
‫شاید این روز که با ‫کلی مرگ تموم میشه,,,
‫با چیزی متفاوت شروع شده,
‫یه زندگی جدید,
‫هیچکس نمی تونه مطمئن باشه ‫دقیقا چه وقتی از روز بوده,,,
‫که سیارک به سیاره مون برخورد کرده,
‫اما تخمین زده میشه ‫در 40 دقیقه اول برخورد بوده,,,
‫که عواقبش برای موجودات تانیس,,,
‫بسیار گران تمام شده,
‫براساس یافته های رابرت,,,
‫و آخرین شواهدی که ‫دانشمندان دیگه پیدا کردن,,,
‫ممکنه فاجعه اینگونه روی داده باشه,
‫سیارک حدود 12 کیلومتر قطر داره,,,
‫بزرگتر از کوه اورست,,,
‫و با سرعت نزدیک به 72 ‫هزار کیلومتر بر ساعت نزدیک میشه,
‫برخورد انفجاری رو ایجاد می کنه,,,
‫که بزرگتر از یه میلیارد ‫بمب اتمی هیروشیماست,
‫در تانیس، تقریبا 3 هزار کیلومتر دورتر,,,
‫سکوت مطلق همه جا رو فراگرفته,
‫اما در محل برخورد,,,
‫سیارک تبخیر میشه,
‫بیشتر از سه تریلیون تن سنگ,,,
‫به فضا پرتاب میشن,,,
‫با انفجاری که گرمای ‫بسیار زیادی تولید می کنه,
‫بادهایی با سرعتی بیش از 960 ‫کیلومتر بر ساعت بوجود میان,
‫یه زمین لرزه ی عظیم، ‫که در پی آن سونامی های بزرگ بوجود میاد,
‫در همین حال، تمام موجودات تانیس,,,
‫مشغول کار خودشون هستن,,,
‫درست مثل هر روز دیگه,
‫شواهد نشون میدن که ‫بچه تراسورها,,,
‫از تخم بیرون میان و ‫آماده ن از پس خودشون بربیان,
‫و شامل,,,
‫پرواز کردن میشه؟
‫خب، تقریبا,
‫در جای دیگه، همانطور که ویرانی در ‫سرتاسر آمریکای شمالی و به سمت تانیس,,,
‫پیش میره,,,
‫دایناسورها و موجودات از ‫هر شکل و اندازه ای,,,
‫با این انفجار به کلی از بین میرن,
‫در تانیس، برای چند دقیقه ‫ارزشمند دیگه,,,
‫زندگی مثل همیشه ادامه پیدا می کنه,
‫اما زمان در گذره,
‫انفجار ناشی از برخورد ‫هرگز به تانیس نمی رسه,,,
‫اما امواج زلزله می رسن,
‫اونا بسیار قوی تر از,,,
‫هر زلزله ای هستن که ‫تا به حال ثبت شده,
‫تسلوسور شاید فرار کرده ‫به مکان امنی برسه,,,
‫اما امواج زلزله حالا به آرومی,,,
‫کل منطقه رو می لرزونن، ‫باعث میشن آب به تلاطم بیافته,
‫در تانیس، جریانهای عجیب رودخونه,,,
‫نشان از اتفاقی داره که در راهه,
‫بعد، بارون شروع میشه,
‫گوی های خارجی به زمین برمی گردن,
‫همزمان با سقوط این گوی ها,,,
‫اصطکاک اونا رو گرم ‫می کنه تا وقتی که از داغی قرمز میشن,
‫بعدش این گرما به هوا منتقل میشه,
‫دما با گذر هر ثانیه بیشتر میشه,
‫با بالا رفتن گرما، موجودات تانیس,,,
‫برای زنده موندن مبارزه می کنن,
‫و بعد امواج زلزله,,,
‫به آرومی تمام منطقه رو می لرزونه,,,
‫یه موج عظیم با ارتفاع ده متر,,,
‫به سمت رودخونه ی تانیس یورش میاره,
‫زنده موندن از تلاطم این موج,,,
‫حتی برای بهترین شناگرها هم یه چالش سخته,
‫بعد، لرزش عظیم سیستم رودخونه,,,
‫به آرومی آب رو به جایی ‫که ازش اومده برمی گردونه,
‫شنا کردن شاید,,,
‫تسلوسورها رو در گذشته نجات داده باشه,,,
‫اما این بار نه,
‫حیوان بزرگ و مقاومی مثل تی-رکس,,,
‫شاید از این موج زنده مونده باشه,
‫درست مثل خزنده ای که ‫لاک سختی داشته,
‫اما اتفاق های بسیار بیشتری در راه بوده,
‫میلیاردها تن گوی بسیار داغ ‫همچنان به باریدن ادامه می دادن,,,
‫جو حتی داغتر هم شده,,,
‫برگهای مرده رو آتش زده ‫و آتش سوزی های بزرگ به راه افتاده,
‫زمین لرزه,,,
‫آتش سوزی,,,
‫ویرانی,
‫تعداد کمی به مدت طولانی,,,
‫روی زمین,,,
‫یا در هوا زنده می موندن,
‫وقتی هوا به دمای یه کوره ی صنعتی رسید,,,
‫اونایی که در اعماق زمین زندگی می کنن,,,
‫شاید شانس بیشتری داشته باشن,
‫در حالی که نوسان های کند ‫رودخونه ادامه پیدا می کنه,,,
‫یه موج قدرتمند دیگه از راه می رسه,
‫هیچ گریزی از ویرانی نیست,
‫برای بسیاری از موجودات تانیس,,,
‫داستان شون زیر آب به پایان می رسه,
‫در کمتر از دو ساعت، جهان ‫برای همیشه تغییر کرده,
‫گلی که امواج از خودشون به جا میذارن,,,
‫به آرومی تبدیل به لایه پوک ‫و ضخیمی میشه,,,
‫و موجوداتی که اینجا مردن ‫رو در خودش حفظ می کنه,,,
‫تا 66 میلیون سال بعد,,,
‫که بالاخره از زیر زمین بیرون اورده میشن,
‫یافته های رابرت به ما ‫کمک کرده با جزییات جالب توجه,,,
‫اتفاقی که در تانیس افتاده رو,,,
‫در دقایق بعد از ‫برخورد سیارکی متوجه بشیم,
‫اما بقیه دنیا چی؟
‫این برخورد رویدادهای ‫فاجعه باری رو به راه انداخته,,,
‫مثل زمین لرزه ها در سرتاسر سیاره,
‫و با سقوط گوی ها,,,
‫آتش سوزی در سرتاسر ‫سیاره ادامه پیدا می کنه,
‫همینطور که اون روز ‫وحشتناک به پایانش نزدیک میشه,,,
‫بسیاری از دایناسورهای دنیا مردن,
‫تحقیقات نشون میده که ‫زوایه برخورد سیارک,,,
‫و سنگ هایی که در محل ‫برخورد سرشار از گوگرد بودن,,,
‫ویرانی رو تقویت کردن,
‫میلیاردها تن گوگرد,,,
‫در جو آزاد شده,,,
‫جلوی نور خورشید رو گرفته,
‫بدون نور، بیشتر گیاهان مردن ‫و غذا نایاب شده,
‫با گذر هفته ها و ماه ها,,,
‫هر دایناسوری که زنده ‫مونده از گرسنگی مرده,
‫در اقیانوس ها هم اتفاق مشابهی افتاده,
‫تقریبا تمامی ‫پلانکتون های دنیا از بین رفتن,,,
‫که منجر به گرسنگی و ‫مرگ بیشتر موجودات آبی شده,
‫تصور میشه که زمستان ‫هسته ای که در پی اون اتفاق اومده,,,
‫باعث افت دمای کل سیاره شده,,,
‫و حداقل 25 درجه ‫سانتیگراد دما رو کاهش داده,
‫سوابق فسیلی به ما میگن ‫که این تغییر بزرگ در آب و هوا,,,
‫باعث ناپدید شدن ‫سه چهارم تمام گونه ها,,,
‫از جمله دایناسورها شده,
‫سیاره نزدیک به ده سال ‫در نیمه تاریکی به سر می برده,,,
‫همچنان گرد و غبار ‫و خاکستر به آرومی روی زمین می باریدن,
‫اما بعد چیزی شگفت انگیز اتفاق افتاده,
‫یه شروع جدید,
‫وقتی گرد و غبار جو از بین رفته,,,
‫و نور خورشید برگشته,,,
‫زندگی گیاهی به آرومی برگشته,,,
‫جلودار اونا سرخس ها بودن,,,
‫که هاگ هاشون در ‫اعماق زمین به خواب رفته بودن,,,
‫و دنیا یه بار دیگه سبز شد,
‫اما حیوانات چی؟
‫با بازگشت به تانیس، ‫رابرت چیزی رو از زیر زمین دراورده,,,
‫که ممکن بوده به ‫نجات برخی از موجودات,,,
‫از آتش سوزی های ویران کننده جلوگیری کنه,
‫دیدیم یه چیز کوچیک بیرون زده,,,
‫پس ردش رو گرفتیم,
‫و خیلی خوشحالم این کار رو کردیم,,,
‫چون چیزی که اینجا داریم ‫یه چاله ی فسیل شده س,,,
‫از حیوانی که 66 میلیون سال پیش بوده,
‫تنها حیواناتی که ‫اون موقع وجود داشتن,,,
‫و به احتمال زیاد چنین ‫چاله ای رو درست می کردن,,,
‫پستانداران کوچک ‫تقریبا به اندازه موش خرما بودن,,,
‫و همینطور چند تا خزنده,
‫اگه مال یه پستاندار باشه، ‫یه جور فرصت پیش اومده,,,
‫تا سبک زندگی برخی از قدیمی ترین ‫نیاکان ما تغییر بکنه,
‫این حیوان به طرفین نقب زده,,,
‫درست به سمت کناره ی رودخونه,
‫راستش چند تا ‫جای خراش اینجا وجود داره,,,
‫که موقع کندن این نقب به جا مونده,,,
‫برمی گشته و همینجا ‫زندگی می کرده,,,
‫دنبال پناهگاهی از ‫دست دایناسورها بوده,,,
‫چون نمی خواستن خورده بشن,
‫نقب ها بخشی از این دلیل هستن,,,
‫که پستانداران از ‫انقراض بزرگ جان سالم به در بردن,
‫در طول زمستان هسته ای,,,
‫یه نقب گرما,,,
‫محافظت و جایی برای ‫ذخیره غذا تامین می کرده,
‫پستاندارانی که زنده موندن ‫همه چیز خواران کاردان,,,
‫و حشراتی بودن که ‫منبع غذایی مقوی به حساب می اومدن,
‫و یه مزیت دیگه داشتن، اندازه شون,
‫اگه شرایط مناسب باشه، ‫بسیاری از گونه های حیوانی با تکامل,,,
‫در طول میلیون ها سال بزرگتر میشن,
‫مثلا تی-رکس رو درنظر بگیرین,
‫این قالب از آرواره ی پایینی,,,
‫یه جد تی رکس به اسم ‫گورگوسوروس ساخته شده,,,
‫که 72 میلیون سال پیش زندگی می کرده,
‫در حالی که این قالب ‫آرواره ی پایینی یه تی رکسه,,,
‫که پنج میلیون سال بعدش زندگی می کرده,
‫به تفاوت در اندازه نگاه کنین,
‫اما موجود هر چی بزرگتر باشه,,,
‫انرژی بیشتری برای ‫زنده موندن نیاز داره,
‫پس وقتی فجایع پیش میان ‫و غذا نایاب میشه,,,
‫بزرگترها منقرض میشن,,,
‫در حالی که کوچکترین ها اغلب زنده می مونن,
‫همین یکی از دلایلیه,,,
‫که چرا بسیاری از پستانداران کوچیکتر,,,
‫در تاریکی بزرگ زنده موندن,
‫و تنها نبودن,
‫لاک پشت فسیل شده رابرت ‫شاید بدشانس بوده,,,
‫اما بسیاری دیگر زنده موندن,
‫همینطور کروکودیل ها,,,
‫مارها,,,
‫و بسیاری از ماهیان,
‫و در مورد دایناسورها,,,
‫واقعا این برخورد همه شونو کشت؟
‫خب، این پر فسیل شده زیبا,,,
‫مال یه پرنده نیست,,,
‫بلکه مال یه دایناسور درنده س,
‫پس باید مراقب باشیم,,,
‫وقتی میگیم دایناسورها منقرض شدن,,,
‫چون چیزی که ما ‫بهشون میگیم پرنده در اصل,,,
‫از کوچکترین دایناسورهای ‫پردار بوجود اومدن,
‫پس دقیقتر بخوایم بگیم,,,
‫تمام دایناسورهای غیرپرنده ای منقرض شدن,
‫یافته های رابرت به ما,,,
‫ایده بهتری نسبت به قبل,,,
‫در مورد اتفاقی که روز انقراض,,,
‫بزرگترین جانورانی که تا حالا روی ‫زمین راه رفتن، افتاده,
‫دایناسورها شاید,,,
‫برخی از شگفت انگیزترین ‫موجودات طبیعت بودن,,,
‫بر سیاره زمین برای ‫بیش از 150 میلیون سال سلطه داشتن,,,
‫تا منقرض بشن,
‫اما انقراض اشکال متفاوتی داره,,,
‫و بسیاری از موجودات شگفت انگیز,,,
‫و گیاهانی که امروز ‫زنده ن هم در معرض خطر قرار دارن,
‫امکانش هست که انسان,,,
‫تاثیر بزرگی روی جهان,,,
‫به اندازه ی سیارکی داشته باشه ‫که عصر دایناسورها رو پایان داد,
‫به عنوان انسان، توانایی ‫منحصربه فردی,,,
‫در یادگیری از گذشته ی دور داریم,
‫حالا باید از اون توانایی به شکل خردمندانه ‫استفاده کنیم و تا تمام تلاش مون رو,,,
‫برای محافظت از میلیون ها ‫گونه ای انجام بدیم,,,
‫که در کنار ما این سیاره رو ‫خونه ی خودشون می دونن,
رسانه اینترنتی مای موویز MyMoviz جامعترین سایت فیلم و سریال